Portugal ligt achter me; ik zit de hele week al in Spanje. De entree was gelijk goed. Op de kaart staan wel eens dingen, die ik bij mijn voorbereidingen gemist heb. Een dolmen bijvoorbeeld. Op weg er naar toe kwam ik terecht in Niebla. Een stadje binnen de muren van een oorspronkelijk Moors fort met 5 hoofdpoorten en iets van 50 vestingtorens. Gek dat het in geen enkele reisgids voorkomt. Omdat het museum annex VVV pas om 15.00 uur open ging, zelf op zoek gemoeten naar de dolmen del Zacarron de Soto. Opnieuw dreigde ik het niet te vinden. Maar dan aan de andere kant van de grote weg, aan de andere kant dan op de kaart staat, een bordje. Open van maan- tot vrijdag van 10 tot 14.00 uur. Als een speer een weggetje van 2 km afgehobbeld om nog op tijd te zijn. Gesloten buiten het zomerseizoen. Dat is zonde, want hier was het mogelijk geweest de dolmen in te gaan. M’n uitschuifbare ladder nog gepakt en het hek over geklommen; alles verlaten en goed op slot.
Italica de stad, waar de latere keizers Traianus en Hadrianus zijn geboren, is gigantisch (leeg). De hele stad is gebruikt als steengroeve voor het verderop gelegen Sevilla. Wat resteert zijn de imposante, betonnen karkassen van een amfi- en een echt theater. Zeker als je je realiseert dat beide gebouwen nog 2 keer zo hoog waren; de bovenste, kwetsbaarste delen – de onderkant is uitgehakt uit de rotsen – zijn door o.a. aardbevingen ingestort. Wel zijn er fraaie mozaïeken gevonden waarvan er een paar nog liggen. Zoals dat van de 7 planeten (we weten nu dat de zon daar niet bij hoort), de 7 dagen van de week. De badhuizen hebben een omvang die in verhouding staat tot de grootte van de stad. Daarom is het moeilijk er een beeld van te krijgen hoe ze in elkaar zaten.
Rond de opgraving wordt duidelijk door omwonenden actie gevoerd onder de leuze: No traslado … Ik ben er niet achter kunnen komen wat het betekent; het is echt opvallend hoe weinig – eigenlijk geen enkele – Spanjaarden Engels spreken.  Sevilla heeft een mooi archeologisch museum. De toerist buiten het seizoen treft het dan niet. Net als elders is een groot deel gesloten vanwege renovatie en wisseling tentoonstelling. Zo maar een greep uit de collectie: de beelden van Venus en Mercurius en een mozaïek afbeeldend het oordeel van Paris. Interessant waren 2 zaaltjes, een met ex voto’s met voetafdrukken waarmee mensen hun heil zochten bij een of andere godheid en een ander met in brons gegoten wetten en verordeningen. Zoals het reglement aangaande de handel in gladiatoren. Alhoewel Rik Zaal in zijn reisgids het mooiste van het Monasterio de la Cartuja de 5 porseleinovens vindt – anderhalve eeuw geleden werd het klooster omgedoopt in een aardewerkfabriek – was ik toch benieuwd naar dit centrum voor hedendaagse kunst in Sevilla. Het wordt aangeprezen als een dialoog tussen de nieuwe, hedendaagse stijl en de rijke stem van het verleden. In hoeverre beide iets met elkaar van doen hebben, laat ik in het midden. De leegheid van de nieuwe tijd, de wijze van exposeren lijkt me veelzeggender. De enorme foto’s waren op zich best aardig maar konden voor mijn gevoel niet op tegen de verstilde slapers in de grafkapel. In Bilbao meldde ik al dat ArcelorMetall nadrukkelijk aanwezig is, hier doet de staalreus Thyssen- Bornemisza een duit in het zakje met een uit de kluiten gewassen stuk lasersnijwerk.
Het voormalige klooster staat midden op het terrein van de Wereldtentoonstelling 1992. Wat een rotzooi geeft dat, bijna 20 jaar na dato. Al die extravagante gebouwen van destijds daar moest wat mee. Een bierbrouwer zag er wel een leuk recreatiepark in, de ander faculteitsgebouwen en ondernemers van allerlei soorten en maten leuke bedrijfspanden. Nog steeds is niet alles in hergebruik. Ik denk dat overheid iets culturelers in gedachten had; naast het kunstcentrum liet ze een nieuwe schouwburg verrijzen.
Over ‘onze’ Zwaan is al veel ter berde gebracht. Hier staat de oermoeder van dit soort éénpylons bruggen, ontworpen door Calatrava. En ja, het is waar, dit is echt andere koek. Je hebt geen idee hoe hoog de pijler is; ik heb gelezen 140 meter. De gewaagdheid van de totaal vrij achteroverhellende pijler is ongelooflijk; uit die kracht wordt het vermogen ontwikkeld om met betrekkelijk weinig tuien de brug te dragen.
30 km verderop wacht Carmona, het centrum van de Tartusen. Van hen is heel weinig bekend, dan dat ze door Cathagers en Romeinen vernoemd zijn. Het is tot en met de middeleeuwen een vestingstad geweest, waaruit de hele geschiedenis van Spanje valt af te lezen. Van de steentijd tot de 500 jaar Moorse overheersing en de herovering door de Christen koningen.
Van de Romeinen is een amfitheater, eenderde van dat in Italica, teruggevonden, stukken stadsmuur en -poorten. Wat het bijzonder maakt, is de aanwezigheid van een necropool, een dodenstad, een begraafplaats. In de rotsen zijn honderden graven uitgehakt, van klein tot een paar hele grote. De grootste is gewijd aan ene mevrouw Servillia. Haar beeltenis, zonder gezicht is teruggevonden. Bovenop de grafkelders hebben bouwsels/huisjes gestaan; die zijn allemaal verdwenen. Begraven was ook toen een hele rite. De dode werd voor de verbranding mooi aangekleed en kreeg een munt in de mond mee om bij de onderwereld de bootsman, die de doden overvaart naar het hiernamaals, te kunnen betalen. De resten werden vervolgens in urnen gedaan. Deze werden gewoon in de grond begraven of bijgezet in een (familie)graf of bovenin een altaar geplaatst. Servillia staat op zo’n altaar. In de urn werden  dingen gelegd waaraan de gestorvene bij leven gehecht was. De urn kon een aardewerken, glazen (zie blog 25082008) of metalen pot zijn, maar net zo goed de vorm hebben van een kistje. Er zijn zelfs bronzen koppen gevonden.
De een zegt dat ie het uit liefde deed, de ander heeft een minder prozaïsche verklaring. Overcompensatie van frustraties over een verloren oorlog. Het paleis Madinat (eigenlijk dubbelop) Al-Zahra staat een km of 10 buiten Cordoba. Na anderhalve generatie bewoning door Abd al-Rahman III en zijn zoon is het rond het jaar 1000 verlaten. In feite is er niet zo veel over van het paleis. Het meeste is hergebruikt in Cordoba. Maar wat achter is gebleven, is de wandbekleding die aan de binnen- en buitenkant van de gebouwen was aangebracht. Een heel sierlijk en luchtig snijwerk in steen. Het ligt er in honderdduizenden kleine stukjes. Je gelooft of niet, maar men probeert deze puzzel weer in elkaar te zetten en zo de gebouwen te reconstrueren.
En dan als klap op de vuurpijl: het Mezquita, een kerk die moskee werd en weer kerk. Nog even imposant als de eerste keer dat ik haar/hem (?) zag. De Santa Semana is begonnen. De eerste processie zit er op. 18 zwoegende mannen verstopt onder een laken. Een kinderlijke Maria. En verder voornamelijk vrouwen in het gevolg. Volgens mij is een uitje geworden; mensen komen even kijken en haken na een half uurtje weer af. Maar misschien is dat altijd wel geweest. Volgens goed gebruik wordt Christus op Palmpasen door juichend volk met palmtakken ingehaald. Hier worden deze ook echt uitgereikt. Wij volstonden in onze jeugd met een lauriertakje of zo; dat paste ook beter achter het wijwaterbakje.