Maandag 16 april

Het echte werk is begonnen. Sta aan de rand van de Sahara, voorbij Merzouga. Temperatuur in de zon over de 40°, binnen in de caravan is het goed te doen met het zuchtje wind dat lekker door de open ramen waait. Ben vanaf de asfaltweg over een paar kilometer wasboord aangeland bij een hotel dat plaats biedt aan camperaars. Ze zeggen dat de ribbels de auto minder martelen je snelheid maakt. Ik weet niet hoe ik het voor elkaar krijg, maar ook hier sta ik weer in m’n piere eentje. Het hotel biedt alle comfort en heeft 2 prachtige zwembaden. Voor in de namiddag hè. Ik heb het nog nergens zo druk meegemaakt. Het is een aan en af rijden van 4×4-auto’s die een betaald ritje door de duinen maken. Achter me staan de kamelen klaar voor vertrek. Op de heenweg leefden zich jongvolwassenen uit in wedstrijdverband met pisterijden op motoren en buggy’s. Net wat onvermijdelijke fotootjes gemaakt bij ondergaande zon. Kwam er achter dat het eigenlijk niet meer dan een smal rijtje zandduinen is. Erachter begint gewoon weer de eindeloze steenslag vlakte. Nou ja, het kan niet overal Haamstede zijn…

Dinsdag 17 april

Eureka! Ik ben er achter na een paar moeizame gesprekken in het Frans. (Het probleem met vreemde talen is dat als je ze niet minstens stiefmoederlijk beheerst, je altijd alleen maar zegt wat je kunt zeggen, niet wat je wilt zeggen. Dit terzijde, een citaat uit De Hoofdstad van Robert Menasse.) Het is allemaal lood om oud ijzer. Het onderscheid ksar/kasbah is simpelweg streekgebonden. Hier noemen ze alles ksar en meer naar het westen kasbah. De oorspronkelijke Berbers kennen maar een begrip: teghrimt (= lemen huis). Vraag me ook steeds meer af of al die vestingen wel van hier zijn. Ze zien er heel erg Egyptisch uit qua vormgeving. Moeten ze niet gewoon begrepen worden als onderdeel van de Arabische invasie/expansie vanaf de vroege middeleeuwen?

Woensdag 18 april

Gisteravond hoorde ik dat maandavond mijn oude vriend Tony Hak totaal onverwacht is overleden. In de 70- en 80-er jaren waren we onafscheidelijk. We bestreden al het onrecht in de wereld. Vannacht veel herinneringen teruggevonden. Mijn gedachten gaan met name uit naar zijn kinderen Jelte en Keimpe. Met hen heb ik veel opgetrokken en nog steeds zie ik ze regelmatig.

Donderdag 19 april

Het hazenpad gekozen. Het was niet te doen. Blijkbaar midden in het hogedrukgebied, bladstil. Zelfs de kamelen lagen d’r voor pampus op hun zij bij. Dan kan een dag lang duren. Want wat moet je hier verder? De hele dag bij het zwembad zitten? Ik heb nog zo’n uitstapje gepland staan. Ga dat maar overslaan, denk ik. Weet ik wel zeker.

Knutjes (zeg ik het goed?) in Schotland. Of die duizenden krengetjes in Turkije, die het lukten massaal door de mazen van de horretjes voor de ramen te kruipen. Hier in de woestijn hebben ze familie zitten. Werd totaal verrast, zag ze aanvankelijk ook niet. Voelde dat ik overal gebeten werd. Met gevolg op armen en benen grote rooie vlekken en bulten. Dacht aan (zand?)vlooien. Maar nee dus.

Vrijdag 20 april

Het vertrek uit de woestenij verliep niet helemaal gladjes. Het begint een traditie te worden. Vastgelopen in het zand. Er waren vele wegen terug naar de bewoonde wereld. Was er bijna. Een paar Marokkanen hebben me tegen een schappelijke vergoeding losgetrokken. Bij Fezna gezocht naar het museum dat meer zou vertellen over het watervoorzieningssysteem middels qanaten. Niet gevonden. Wel een van de commerciële tentjes bezocht en een stukje gewandeld in het ondergronds kanaal waar vroeger water door stroomde. Allemaal door mensenhanden gemaakt, zeker 1000 jaar geleden al!

Zaterdag 21 april

Thingir is wonderschoon. Niet de stad maar de ligging. Het is een oase tussen bergen. Op de steile wanden wonen de mensen. Oude verlaten dorpen naast of d’r bovenop nieuwe huizen. De Spanjaard Roger Mimó is een grote animator van al dat ouwe spul. Hij probeert derden te interesseren om herstel te plegen. Ik bezocht de oude moskee Ikelane die langzaam maar zeker zijn oude vorm weer krijgt. Het is de vraag of Allah het behaagt. Recentelijk was er de bliksem ingeslagen. (Lees: http://rogermimo.com/Todra/en-mosquee-Ikelane.htm (hopelijk werkt de link dit keer wel))

Zondag 22 april

Onderweg naar Marrakesh een tussenstop aan het stuwmeer Al Mansour. De eerste mogelijkheid om eens wild te kamperen. Was niet helemaal alleen, na een uurtje kwam een Nederlands stel buurten. Jonge mensen, baan opgezegd en geld gespaard om een jaar lang rond te reizen. Hadden nog geen ksar gezien… Kwam er aan middenin een soort zandstorm. Tegen de avond ging de wind liggen. Vanmorgen was het meer zich van geen kwaad bewust.