Denemarken mag zonder enig voorbehoud het betere Nederland genoemd worden. Het is allemaal net wat gelikter. Je krijgt de indruk dat het tussen overheid en burger iets beter botert. Overal publieke WC’s, droog of nat, met wc-papier en een heuse bril. Leuke houten hutjes voor mensen die rondtrekken.

Zelfs een heel dorp, helemaal van hout en niet platgebrand! Italianen moeten vol ongeloof hier rondkijken; tot op het strand, kilometers ver van de bewoonde wereld, wordt iedere dag de vuilnisbak geleegd. Toch een minpuntje. Qua vluchtelingenbeleid doen ze het nog slechter dan wij. Las dat Syrische vluchtelingen worden teruggestuurd naar Damascus en uit armoe hun heil bij ons zoeken… Kunnen ze lekker kamperen in Ter Apel. Jammer dat Lowlands niet het hele jaar open is.

Heb zondag Denemarken achter me gelaten. Nog 2 duiken in zee genomen en dat was het dan. Heb me de vermaning van een strandwandelaarster ter harte genomen: ‘Hier niet kamperen!’ Stond er al 2 nachten, dus dat mocht.

De hunebeddenoogst is magertjes gebleven. Op de valreep nog drie baby-exemplaren mogen bijschrijven. Probeer me door het boek Sapiens, met als ondertitel ‘Een kleine geschiedenis van de mensheid’ heen te worstelen. Geen eenvoudige opgave, zo veel feitjes, nog meer vaststellingen. Klopt dat nou allemaal? Wel fascinerend. Een daarvan is dat de mens er in de overgang van jager-verzamelaar naar boer, er niet op vooruit is gegaan. Wat achter wild aan rennen, is volgens Yuval Noah Harari heel wat minder inspannend dan wortelschieten op een vast stekkie en je afhankelijk maken van het al dan niet lukken van oogsten en het verzamelen als maar meer spullen. In musea zijn ze nog zo ver om hierin mee te gaan. De afdelingen steentijd worden steevast voorzien van donkere en onheilspellende achtergrondmuziek.

Geloof zo’n beetje alle Vikingen-musea op Jutland met een bezoek vereerd te hebben. Soms heel indrukwekkend groot, zoals bij Aarhus het museum Moergaard dat in één dag eigenlijk niet te doen valt. Zoveel is er te zien. Of heel klein met het enige in Denemarken (in Noorwegen zijn er een paar) teruggevonden graf met een heus schip onder de grond. Dwz de ‘schaduw’ van het hout dat vergaan is en de ijzeren klinknagels.

Vikingen waren mensen van hun tijd. De slavennegotie was hen net zo bekend als bij de Romeinen of noem maar een afslag. Ze haalden ze van overal vandaan voor enerzijds eigen gebruik op hun boerderijen en anderzijds voor de handel. Met name uit wat nu Oekraïne heet; ze schijnen hun naam Slavische volken eraan te danken te hebben. Wij kennen de Vikingen in hoofdzaak van hun plundertochten langs West-Europese kusten tot aan Istanbul!. Mij staat me nog helder voor de geest wat ik op de lagere school te horen kreeg over het platbranden van Dorestad (nu Wijk bij Duursteden). Enwel tientallen jaren lang. Dat de Oostzee net zo goed hun domicilie was, is me meer duidelijk geworden. Belangrijk centrum daarvan was het eiland Gotland bij Zweden. Dat was een handelsdraaischijf richting Novgorod (iets onder St. Petersburg) van waaruit ze over de rivieren en over land richting Zwarte en Kaspische zee trokken. In Vikinggraven worden danook niet zelden spullen tot uit de Islamitische wereld en China aangetroffen. Vanuit die contacten weten we het meest over gebruiken e.d. van de Vikingen. Zoals altijd is de beste antropoloog een buitenstaander.

In de 11de eeuw stort langzaam maar zeker de wereld van de Vikingen in elkaar. Het biedt ruimte aan een nieuwe handelsmacht de Hanze. Op het eerste gezicht minder gewelddadig, meer gericht op economische belangen. In aanvang een verbond van kooplieden die hun schepen gezamenlijk lieten optrekken om het gevaar van kaping en beroving tegen te gaan. In later eeuwen wordt het verbond van steden die boycot en regelrechte oorlogsvoering niet schuwde. Zo wordt op een gegeven moment Brugge in de ban gedaan omdat zij een te sterke positie in de lakenhandel wist te veroveren. De lage landen liften op grote schaal mee in de hanze-(eigenlijk hanse op z’n duits) structuur. Kampen was een belangrijke overslaghaven richting Keulen, vanwege de prima verbinding over de IJssel en de Rijn. Waar mijn belangstelling naar uitging was het koggechip. Dacht dat het een wel omschreven type zou zijn. Maar dat is ook al weer niet zo. De oudste kogge is gevonden ergens in Denemarken. In wezen een vrachtuitvoering van het Vikingschip. Maar met een nouveauté: het aangehangen roer aan de achtersteven. Net zoals heden ten dage. En dus niet meer een soort grote peddel aan de zijkant van het schip. Voor de rest was er eigenlijk niets aan veranderd, maar de boot liep wel ineens stukken sneller. In de eeuwen werd de kogge als maar groter, met meer en ander tuig en meerder masten. Ik ga het nog beleven. Heb een kaartje gekocht voor een tochtje op een kogge in Wismar.

Doe overigens tussendoor ook wel eens wat anders. Bezocht in Aarhus het museum voor schone kunsten AroS. Stond ik daar zomaar oog in oog met een jonge uitvoering van het oudere echtpaar uit Voorlinden Wassenaar… Wel ietsje pietsje groter.