Nog geen tijd gehad verslag reis Denemarken af te maken. Ben bijna direct na thuiskomst nog even naar Londen op en neer geweest, met m’n eigen zeilboot. Was er 11 jaar geleden ook al op bezoek maar had toen niet in het St. Katharine dock midden in de stad, vlak bij de Tower Bridge, gelegen. Dat zou en moest ik nog een keer meemaken.

Vond gelukkig 3 ervaren zeilers om me op deze helletocht te vergezellen. Heen was er geen vuiltje aan de lucht. Grotendeels op de motor gedaan bij gebrek aan wind. De terugreis was heel andere koek. Midden in de nacht in een zware depressie terecht gekomen. Overal om ons heen donderde en bliksemde het. Dan weer windstil om even later omver geblazen te worden door stormachtige uitschieters. En dat net op punt dat we de shipping lanes (Noordzee verkeersaders voortdenderend vrachtverkeer) moesten passeren. Echt iets om mee te mogen op je ouwe dag…

Bij ons vertrek uit London schutte de royal barge Gloriana mee naar buiten. Net een dag voordat de queen verscheidde, toeval?

Rondje Jutland en Fyn afgesloten een paar dagen noord Duitsland. Wilde nu ook wel eens het kogge-schip in het echt zien. Bleken totaal af te wijken van het oermodel in Denemarken. Veel groter en lomper. In Wismar heb ik een tochtje gemaakt op een kogge. Ongelooflijk dat men daarmee destijds kon manoeuvreren. De kogge Wissemara was gemakshalve voorzien van een hoofdmotor en boegschroef. Zelfs daarmee was het een opgave om in de haven te keren. Hoe ze dat vroeger deden, vraag ik me wel af.

Stond er verder versteld van hoe aardig de steden aldaar na de oorlog herbouwd zijn. Zeker als je je realiseert dat er geen steen op de andere stond na jaren bombardementen van de geallieerden.

Denemarken mag zonder enig voorbehoud het betere Nederland genoemd worden. Het is allemaal net wat gelikter. Je krijgt de indruk dat het tussen overheid en burger iets beter botert. Overal publieke WC’s, droog of nat, met wc-papier en een heuse bril. Leuke houten hutjes voor mensen die rondtrekken.

Zelfs een heel dorp, helemaal van hout en niet platgebrand! Italianen moeten vol ongeloof hier rondkijken; tot op het strand, kilometers ver van de bewoonde wereld, wordt iedere dag de vuilnisbak geleegd. Toch een minpuntje. Qua vluchtelingenbeleid doen ze het nog slechter dan wij. Las dat Syrische vluchtelingen worden teruggestuurd naar Damascus en uit armoe hun heil bij ons zoeken… Kunnen ze lekker kamperen in Ter Apel. Jammer dat Lowlands niet het hele jaar open is.

Heb zondag Denemarken achter me gelaten. Nog 2 duiken in zee genomen en dat was het dan. Heb me de vermaning van een strandwandelaarster ter harte genomen: ‘Hier niet kamperen!’ Stond er al 2 nachten, dus dat mocht.

De hunebeddenoogst is magertjes gebleven. Op de valreep nog drie baby-exemplaren mogen bijschrijven. Probeer me door het boek Sapiens, met als ondertitel ‘Een kleine geschiedenis van de mensheid’ heen te worstelen. Geen eenvoudige opgave, zo veel feitjes, nog meer vaststellingen. Klopt dat nou allemaal? Wel fascinerend. Een daarvan is dat de mens er in de overgang van jager-verzamelaar naar boer, er niet op vooruit is gegaan. Wat achter wild aan rennen, is volgens Yuval Noah Harari heel wat minder inspannend dan wortelschieten op een vast stekkie en je afhankelijk maken van het al dan niet lukken van oogsten en het verzamelen als maar meer spullen. In musea zijn ze nog zo ver om hierin mee te gaan. De afdelingen steentijd worden steevast voorzien van donkere en onheilspellende achtergrondmuziek.

Geloof zo’n beetje alle Vikingen-musea op Jutland met een bezoek vereerd te hebben. Soms heel indrukwekkend groot, zoals bij Aarhus het museum Moergaard dat in één dag eigenlijk niet te doen valt. Zoveel is er te zien. Of heel klein met het enige in Denemarken (in Noorwegen zijn er een paar) teruggevonden graf met een heus schip onder de grond. Dwz de ‘schaduw’ van het hout dat vergaan is en de ijzeren klinknagels.

Vikingen waren mensen van hun tijd. De slavennegotie was hen net zo bekend als bij de Romeinen of noem maar een afslag. Ze haalden ze van overal vandaan voor enerzijds eigen gebruik op hun boerderijen en anderzijds voor de handel. Met name uit wat nu Oekraïne heet; ze schijnen hun naam Slavische volken eraan te danken te hebben. Wij kennen de Vikingen in hoofdzaak van hun plundertochten langs West-Europese kusten tot aan Istanbul!. Mij staat me nog helder voor de geest wat ik op de lagere school te horen kreeg over het platbranden van Dorestad (nu Wijk bij Duursteden). Enwel tientallen jaren lang. Dat de Oostzee net zo goed hun domicilie was, is me meer duidelijk geworden. Belangrijk centrum daarvan was het eiland Gotland bij Zweden. Dat was een handelsdraaischijf richting Novgorod (iets onder St. Petersburg) van waaruit ze over de rivieren en over land richting Zwarte en Kaspische zee trokken. In Vikinggraven worden danook niet zelden spullen tot uit de Islamitische wereld en China aangetroffen. Vanuit die contacten weten we het meest over gebruiken e.d. van de Vikingen. Zoals altijd is de beste antropoloog een buitenstaander.

In de 11de eeuw stort langzaam maar zeker de wereld van de Vikingen in elkaar. Het biedt ruimte aan een nieuwe handelsmacht de Hanze. Op het eerste gezicht minder gewelddadig, meer gericht op economische belangen. In aanvang een verbond van kooplieden die hun schepen gezamenlijk lieten optrekken om het gevaar van kaping en beroving tegen te gaan. In later eeuwen wordt het verbond van steden die boycot en regelrechte oorlogsvoering niet schuwde. Zo wordt op een gegeven moment Brugge in de ban gedaan omdat zij een te sterke positie in de lakenhandel wist te veroveren. De lage landen liften op grote schaal mee in de hanze-(eigenlijk hanse op z’n duits) structuur. Kampen was een belangrijke overslaghaven richting Keulen, vanwege de prima verbinding over de IJssel en de Rijn. Waar mijn belangstelling naar uitging was het koggechip. Dacht dat het een wel omschreven type zou zijn. Maar dat is ook al weer niet zo. De oudste kogge is gevonden ergens in Denemarken. In wezen een vrachtuitvoering van het Vikingschip. Maar met een nouveauté: het aangehangen roer aan de achtersteven. Net zoals heden ten dage. En dus niet meer een soort grote peddel aan de zijkant van het schip. Voor de rest was er eigenlijk niets aan veranderd, maar de boot liep wel ineens stukken sneller. In de eeuwen werd de kogge als maar groter, met meer en ander tuig en meerder masten. Ik ga het nog beleven. Heb een kaartje gekocht voor een tochtje op een kogge in Wismar.

Doe overigens tussendoor ook wel eens wat anders. Bezocht in Aarhus het museum voor schone kunsten AroS. Stond ik daar zomaar oog in oog met een jonge uitvoering van het oudere echtpaar uit Voorlinden Wassenaar… Wel ietsje pietsje groter.

Een leuk plekkie vlak aan zee is niet versmaden. Ook al is het hoog in het noorden en staat er de hele dag een frisse wind vanuit verre poolstreken. Aan het strand zitten zat er dan ook niet in. Alle verhalen van het thuisfront over hittegolven klonken me derhalve nogal wezensvreemd in de oren. Was zeker niet de reden om er veel langer te blijven staan dan ik voor ogen had. Dat kwam doordat ik wat al te voortvarend de verhuiswagencombinatie geparkeerd had, zonder goed te kijken. Net daar waar het zand het rulst was. Reden temeer om me niet te verroeren. Uiteindelijk zorgen om niks. Gisteren er vertrokken zonder een centje pijn. Als je de rust maar bewaard en je niet laat verleiden eens flink gas te geven.

Inmiddels al meer dan anderhalve week en route. Op de eerste dag een flinke ruk gemaakt naar Flensburg, op de grens Duitsland Denemarken. Een omstreden stukje land merkte ik. Voor het gevoel nog Deens maar toch Duits. In 1864 werd het pleit geslecht met een heuse oorlog tussen beide partijen. Einde WO II heeft blijkbaar niet genoopt toch enige grenscorrectie, wonderlijk. Zo’n 40 km zuidelijker wordt een meer natuurlijke grens in ere gehouden. Een doorsteek van de Oostzee naar de Noordzee ten tijde van de Vikingen.

Deels bevaarbaar via de Schlei aan de ene kant en de Eider (prachtig riviertje, heb ik jaren geleden een keer bevaren op weg naar huis via Helgoland) aan de andere kant. Een stuk moest over land. Het is me niet duidelijk geworden of ze daarbij hun schepen meenamen. Dat deden ze namelijk wel bij hun exploratie van het oosten, via wat nu St. Petersburg heet naar Novgorod en verder richting Zwarte zee. De route is versterkt met een immense aarden wal, de Danevirke. Heeft de tand des tijds meer dan duizend jaar doorstaan. Is regelmatig hergebruikt, tot vrij recent. Aan de Schlei-kant ligt het havenstadje van toentertijd, genaamd Haitabu. Nu een openluchtmuseum waar het verleden vol overgave wordt nagespeeld.

Dat Duitsland nog steeds worstelt met haar verleden merkte ik in het Nolde museum te Seebühl. De man was al in de jaren 20/30 vorige eeuw beroemd en schijnt zich (wie niet, waar niet?) onvoldoende te hebben gedistantieerd van de Nazi’s. Zo’n toelichting bij de jaarlijkse tentoonstelling van een aantal van zijn schilderijen kom desondanks toch wat moeizaam over: ‘Niet van smetten vrij maar z’n werk is niet besmet’.

Even terzijde: de foto’s stellen de eerste week niet veel voor, onscherp, heb dagen lopen fotograferen met een verkeerde instelling, niet mentaal hoor…

Omdat de weersvooruitzichten toen nog weinig veelbelovend waren de sprong naar Aalborg, bijna helemaal in het noorden van Jutland, gewaagd. Onderweg, weet bij god niet meer waar!, gelukkig even halt gehouden gehouden bij een zgn. langgraf uit de late steentijd, een paar duizend jaar voor Chr. Had al meerdere sites bezocht, maar die stelden eigenlijk niks voor. Begroeide heuveltjes, wel origineel maar niets aan te zien. Opnieuw bleek de drone een plaatje op te leveren dat meer is dan een verzameling willekeurige rotsblokken.

Bij Aalborg had ik ook willen uitvliegen. Maar de besturings-app weigerde de drone te laten opstijgen. Het gebied was niet geautoriseerd, te dicht gelegen bij een militaire basis. Dat ie dat allemaal weet… Jammer, want wat ik vanuit de lucht wilde tonen was een enorm grafveld uit de tijd van de Vikingen. De graven lijken op het eerste gezicht heel erg op de hunebedden. Als je wat beter kijkt zie je dat ze in meerderheid in wat heet scheepszetting staan. De overledene werd vóór de kerstening daarbinnen verbrand en de resterende botjes in een pot met daarom heen verscheidene grafgiften onder de grond gestopt.

Sta nu pal aan de Mariagerfjord bij Hobro. Ga morgen verder naar Aarhus. Wat me hier bracht was een ringwalburcht Fyrkat, alweer uit de tijd van de Vikingen. Iets imposanter dan die van Aggersborg en met een nagebouwd familiehuis. Maar verder precies hetzelfde. Net als die in Brugh-Haamstede?!