Waarom is het iedere keer zo moeilijk een eind te breien aan een vergange reis…? Heb er geen echte verklaring voor. Dit keer wel. Ben nauwelijks thuis geweest na Spanje. Ben 2 weken na terugkomst met m’n bootje vertrokken richting Friesland Groningen. Een regelrechte openbaring!

Vroeger met de zeilboot nauwelijks te bezoeken, stak veel te diep. Nu met de motorboot kan je er bijna overal varen. Zeker in Friesland, water genoeg en overal aardige dorpjes en steden. De enige beperking zijn te lage, vaste bruggen. Nooit kunnen bedenken ooit het It Heidenskip te zullen bezoeken, aan het eind van niet meer dan een brede sloot. 20 huisjes groot, op een rij onderbroken door een kerkje waar de vader van Freek de Jonge de schaarse goegemeente mocht verblijden met een stichtelijk woord. Midden in de gelijknamige polder, fraai beschreven maar ellendige geschiedenis van overstromingen en landvraat door Hylke Speerstra in De Oerpolder. Ik kwam er om een competitiewedstrijd fierljeppen te aanschouwen. Net zo typisch Fries als kaatsen en skûtsjesilen. Geeft de provincie wel iets heel eigens. Missen we hier in het westen node, denk ik. Een fotoverslag van dat al is helaas letterlijk in het water gevallen. Wat rest zijn een paar plaatjes die ik deelde via Signal en zo terug kon vragen aan de ontvangers.

Verloor mijn telefoon in de Mr HP Linthorst Homansluis, op weg naar Opera Spanga. Viel uit een jaszak, rits onvoldoende dicht getrokken. Paste prima in de trits van klein ongemak in en onderweg naar Spanje (beschadiging aan caravan door tractor die me uit de drek trok, uitgevallen koelkast en gejatte e-terreinfiets). Overigens allemaal inmiddels weer opgelost.

Mogelijk is het de dagelijkse actualiteit die me ervan weerhoudt nog eens terug te kijken op redelijk triviale geneugten. Zoals vandaag het nieuws over een zogenaamd vredesakkoord mbt. Gaza. De verdictaturisering van de VS met tegenwoordig een heus ministerie van oorlog. En niet te vergeten, dichter bij huis, het continue rijp maken van de geesten om ten oorlog te trekken in oost Europa.

Laat ik het toch maar proberen. Ver vóór de Romeinse overheersing was Spanje al her en der gekoloniseerd door de Feniciërs, nog vanuit Tyrus in Syrië. Een ondernemend, zeevarend volkje, een soort Hollanders. Ik noemde al de vestingstad Doña Blanca in de toenmalige lagune van Sevilla. Maar ik kwam ze al op eerdere reizen tegen, zoals op Sicilië. Hun belangrijkste kolonie was Carthago, gelegen in het huidige Tunesië. Vandaar uit bevochten ze de Romeinen 3 eeuwen Bc om de hegemonie over de Middellandse zee. Veelal op zee maar ook op land. Het heeft erom gehangen. Bijna lukte het Hannibal vertrekkend vanuit Spanje, over de Alpen met z’n olifanten, heel Italië te veroveren.

In het zuiden van Spanje hadden de Feniciërs een bijzondere belangstelling voor ijzererts. Rijkelijk aanwezig rond de Rio Tinto. De rivier heet niet voor niets rood. Heel bijzonder om te zien. Niet om in te zwemmen. Het water is aardig zuur, heeft een Ph-waarde van 2, gelijk aan maagzuur!

Na een paar dagen aan het strand in de buurt van Valencia richting Barcelona gereden. Kon geen plekkie vinden in de stad zelf. Maar wel vlakbij in Colonia Güell, een half uurtje met de metro. Viel er met me neus in de boter. Stond pal naast een kerkje met de crypte van Gaudi. Een wonderlijk, bijna gedrochtelijk bouwsel. Van binnen heel intiem, vol gestileerde palmbomen en een bladerdak als plafond. Kijk maar zelf. In Barcelona geprobeerd de Sagrada Familia te bezoeken. Ondoenlijk, kaartjes alleen via internet te koop, geen doorkomen aan. Dacht dat die onderhand wel klaar zou zijn. Nou bij lange na niet. De hele tent staat verscholen achter hoge schuttingen en bouwketen. De bouwkranen steken de godsverzuchtende torens naar de kroon. Wat aan de ene kant wordt opgebouwd lijkt aan de andere kant weer in te storten…

Vlug de krioelende mensenmassa maar achter me gelaten. De serene rust in de historie en het Miro museum gezocht. En toen weer vlug terug naar huis, redelijk vlotjes in 4 dagen.

PS

Kreeg onderweg de eindscriptie van ene Themis uit Santa Barbara toegestuurd. Afgestudeerd in Astronomy in Culture of iets dergelijks. Bedankte me dat ze gebruik had mogen maken van mijn foto’s uit 2015 van de tempel van Apollo Smintheus in de buurt van Gülpina in Turkije. Schijnt ‘align in the rising points of Vega en Deneb’ in de de sterrenbeelden Lier en Zwaan. Zo zie je maar een blog met internationaal publiek…

Denk dat ik het mis heb, maar klopt het dat er een begin van een zekere hunebed-moeheid aan het optreden is? Tenminste als ik de enthousiaste reakties op de plaatjes van een paar patio’s goed versta? Het valt ook moeilijk uit te leggen wat me nou zo fascineert aan die steenhopen. Op mijn lijstje staan reeksen plekken met kastelen, romaanse kerken enz. Daar is toch veel meer aan af te zien? En toch laat ik ze veelal links liggen. Of ik loop even binnen en sta zo weer buiten. Ze ontberen dat mysterieuze. Bij opgravingen moet je je telkens weer een voorstelling maken van wat zie ik nou eigenlijk. Alle romeinse forums of badhuizen, waar je ook komt, zitten in wezen precies hetzelfde in elkaar. Maar de ene keer is het een zoekplaatje of dan ontdek je weer een bijzonder detail.

Bij hunebedden speelt totaal iets anders. Daar is de uitdaging meestal ze te vinden, de inspanning die dat kost, in een bijna altijd schitterende omgeving. Miste node mijn verloren gegane elektrieke ros; menig steile heuvel mijn nieuwe fiets naar boven moeten duwen. De graven van Los Llanetes waren ondanks al mijn ervaring werkelijk overweldigend. Hoop dat de luchtopnamen jullie daar deelgenoot van kunnen maken. Ik was blij dat de laatste een (relatieve) afknapper was; nee niet nog een uit de hoofdcategorie… Was al bijna 6 uur onderweg, liep op m’n laatste benen, had niks te drinken of te eten meegenomen.

Tussen romeinen en wel heel verre voorouders met hun hunebedden zit er in Spanje nog een soort tussenfase, wat ze hier Iberisch noemen. Geen steentijd meer, maar brons- en/of ijzertijd. Met heel veel invloeden van buitenaf en toch een heel eigen gezicht. Zie de beelden van allerlei fabeldieren. Daar hoort ook een heiligdom bij dat tot in de romeinse tijd bezocht werd. In het allerheiligste stond een zuil. Men neemt aan vanwege de aantekeningen erop dat in het dak van de cella een gat zat waardoor een streep zonlicht op de zuil viel. Waarmee bv. zonnewenden van de seizoenswisselingen konden worden waargenomen.

Nu we het toch over zon hebben. Iets wat hier nu zeer rijkelijk voor hande is… Ben daarom eens gaan kijken bij een paar zgn. zonnetorens. Ze voldoen niet aan de letter van de wet. Dan zouden het een soort schoorstenen moeten zijn waardoor lucht geforceerd omhoog wordt gezogen door verhitting aan de bovenkant. Hier wordt bovenin met behulp van spiegels rondom op de grond een vloeistof tot meer dan 500 graden opgewarmd waarmee stoomgeneratoren aan de praat worden gekregen. Overdag wordt zoveel warmte cq. opslag geproduceerd dat de centrale des nachts doordraait. Voorzien per stuk 20 tot 25.000 huishoudens van stroom. De torens zijn zo’n 200 meter hoog. Zien eruit als ouderwetse gaslantaarns met zo’n gloeikous. Zeker de Gemasolar die helemaal rondom wordt aangestraald. Het zijn de spektakelstukken van zonne-energie. Of ze beklijven is zeer de vraag; in de VS wordt volgend jaar zo’n dergelijke toren gesloten. Wat wordt daar niet afgebroken in dit tijdsgewricht…? Maar dat terzijde. Rondom de torens van Planta solar wordt nog een andere techniek toegepast. Zelfde principe maar in de vorm van zonneweides.

Iedereen, nou ja iedereen, kent wel de foto van Capa ten tijde van de Spaanse burgeroorlog. Daarop zie je een milicien dodelijk getroffen worden en achterover vallen. In Espoje is daar een bronzen beeld van gemaakt. Gedurfd gelet op de verhoudingen hier. Kreeg niet de indruk dat het erg gefrequenteerd werd.

Ben inmiddels al zo’n beetje aan de terugreis begonnen. Pak nog een paar daagjes strandgenoegens mee in de buurt van Valencia. Ziet er idyllisch uit; gelukkig overstemt de zee het geraas van het verkeer pal achter me. Volgende tussenstop is Barcelona. De Sagrada Familia schijnt af of zo goed als af te zijn.

In Cádiz, eindelijk! Verscheidene malen in afgelopen jaren langs gereden; altijd op weg naar een verdere bestemming. Nu ben ik er gearriveerd. De stad had voor mijn gevoel mythische proporties aangenomen. Dus niet een van de veel geroemde witte steden, zoals Arcos de la Frontera.

Maar dé pueblo blanco bij uitstek. Dat is ze dus niet. Het is echt een havenstad met eindeloze flats, dicht opeen. Herkende gelijk de waterkant Schiedam Vlaardingen. Grote brugkranen bij werven, wonderlijke staketsels waarop in zee knooppunten van windmolens worden aangebracht en werkschepen waar tegenwoordig de achterkant de voorkant blijkt te zijn (massaal gebouwd in Gdansk, herinner ik me nog uit de tijd dat ik nog zeilde…). De stad lijkt te liggen op een in de Atlantische oceaan uitstekend schiereiland. De oorspronkelijke stad – en dan praat ik over honderden jaren BC – is gesticht door Feniciërs die ver voor de Romeinen de Middelandse zee als hun Mare Nostrum beschouwden. Aangenomen wordt dat ze evenmin uitstapjes ver daarbuiten tot in Engeland en West Afrika niet schuwden. Cádiz was daarin een tussenstop, toen nog gelegen op een eiland, dat in de moderne tijd vastgegroeid is aan het vaste land van Spanje. Alhoewel nog steeds niet echt. Twee immense bruggen en een soort Afsluitdijk vormen de verbindingen.

De oude binnenstad, op dat vroegere eiland, is van klassieke schoonheid. Monumentale gebouwen, imposante beelden van onvergetelijken met rondom veel smalle straatjes die overbevolkt worden drommen toeristen. Merendeels vluchtige passanten van cruiseschepen. Er lagen er nu wel drie stuks. Kijk even goed naar de kaartjes. Zie dat Sevilla aan zee heeft gelegen! Al ten tijde van Columbus was de lagune te moeilijk bevaarbaar door verzanding. Zijn tweede reis vertrok derhalve uit Cádiz.

Het zijn nog maar wat vluchtige indrukken. Ben veel te druk met het zoeken van een alternatief voor mijn koelkast aan boord. Die heeft het weer begeven. De garantie dat ik er weer 10 jaar tegen kon, is niet helemaal bewaarheid. Het werden 3 dagen. Nog dringender moet ik iets vervangends voor mijn gejatte fiets vinden. In Espera hebben onverlaten me midden in de nacht beroofd. Om een uur of 3 weet ik nog dat ik wakker werd omdat ik wat hoorde. Te weinig om buiten te kijken. Had ik dat maar gedaan… De elektrische terreinfiets zal ik node missen; heeft me jarenlang gediend als een trouwe kameraad over onbegaanbare paden en menige heuvel/berg moeiteloos doen beklimmen. Het spijt me dat je net op de laatste dag zo hebt moeten afzien. Op een gegeven moment konden voor en achter de wielen niet meer rond. Alles zat vastgekoekt met dikke lagen leemachtige klei waarvan er heel veel is na de vele regen van afgelopen weken. In die troep rondstappen was ook geen onverdeeld genoegen, het leek alsof ik op dikke bieflappen rond banjerde.

Tja, wat zal ik nu nog verhalen over wat ik tussen de bedrijven door bezocht heb. Moet bekennen dat het schrapen is. Alle A-lokaties zijn al eens aangedaan. Spaarzame resten van een romeins stadje Ocuri bij Ubrique. Alleen op afspraak met gids te bezoeken. Waarschijnlijk juist om die reden, zo weinig was er te zien. En koud en nat. Het mocht de gids niet in haar enthousiasme belemmeren; ze trok zelfs halverwege haar jack bij uit. Maar liefst 3 uur bleef ze verhalen. Overigens nauwelijks iets van opgestoken, alles ging in rap Spaans.

Bij Iptuci zoutpannen. Al sinds mensenheugenis. Geen verdampt zeewater maar diep uit de grond opborrelend.

Calduba, iets dergelijks als Ocuri. Al jaren uit de gratie, totaal overwoekerd. Bij Espera ligt schitterend op een heuvel Esperilla, klein Espera. Het is bewegwijzerd tot bijna onder aan de heuvel. Daar te komen was al geen sinecure, zie hierboven. Hoe en waar je naar boven moet, een raadsel. Ben zomaar ergens gaan klimmen na een rondtrekkende beweging van bijbelse proporties, daar waar het me wat minder steil leek. Een warempel het is gelukt. Zelfs wat gevonden. Denk nog van vóór de romeinse tijd, wat ze hier iberisch noemen, alles voor de Romeinen en Feniciërs. Mensen waren toen niet voor een kleintje vervaard. Alles uitgehakt uit keiharde rotsen.

Tot slot naar Carissa Aurelia, ook romeins. Iemand heeft ooit het infocentrum gesloten en de sleutels weggegooid. Alles staat er nog, kan zo weer open. Koeien bewaken de stadsresten. Op 20 minuten afstand, lopend struikelend over een pad vol losliggende keien zowaar een paar graven. Net voor de bui weer terug bij de auto.

Het is de weg hè, niet de bestemming… Daar begint het wel op te lijken. Sta inmiddels voor de poorten van Cádiz, nog een kleine 100 km te gaan. Wacht nog maar rustig op mij, tot je wat beter weer te bieden hebt. Zag dat het er de komende dagen niet echt warm is en regen wordt verwacht. Net een hele week Altea achter de rug. Was bij een ouwe kostschoolkameraad te rade gegaan om me bijstand te verlenen bij het vinden van een reparateur van de koelkast. Is na veel vieren en vijven gelukt. Een fluitje van een cent uiteindelijk, even de koelvloeistof aanvullen, was na 20 jaar verdampt. Maar eerst was de auto van mecanicien kaduuk. En vervolgens had heel Spanje een black out. Mocht allemaal de pet niet drukken. Een heel gezellige week gehad met die maat van vroeger en het was goed toeven aan de rand van het het zwembad van de urbanización. Het spaanse leven is wel even wennen. Leek of de dagen voorbij vlogen. Om half 2 schuif je aan aan tafel om warm te eten, flesje derbij en het is zo 4 uur. Daarna is het alleen nog bijkomen. Verheugd te hebben mogen vaststellen dat een portie bitterballen heden ten dage is toegevoegd aan het assortiment tapas, alle hulde aan de hollandse keuken.

De heenweg is totaal onproblematisch verlopen. Bedoel qua rijden. Had tevoren, zoals gebruikelijk, een nachtje proef geslapen in Zuidland. Altijd gezellig daar bij vrienden. Maar achteraf vertroebelde het danig een kritische blik. De verhuiswagencombinatie bleek nog meer kuren te vertonen. De eerste stoelgang draaide bv. uit op een deceptie, wc kapot. En zo was er nog wat van dat ongemak. Het meeste is inmiddels door me verholpen. Wat rest is het vervangen van een automatisch schakelaar waarmee verbinding wordt gemaakt tussen de auto en aanhanger om de accu’s te laden onder het rijden. Bij voldoende zon zijn de panelen toereikend; toch is handig altijd wat achter de hand te hebben.

Vertel wel dat de heenweg een schietje was. Maar dat is helemaal niet zo. Op de derde dag moest ik al door een tractor uit de modder worden getrokken. Was voor de nacht een doodlopende weg naar het wonderschone Lac du Moulinet ingeslagen. Helaas geen keerlusje aan het eind, alleen een heel modderig zijpad. Bij het heen en weer steken net ietsje pietsje te ver de prut ingereden en ja hoor geen beweging meer in te krijgen. Een bereidwillige boer iets verderop bracht de verlossing.

Aan sightseeing nog niet echt toegekomen. Puur bij toeval een steengroeve uit de romeinse tijd tegen gekomen. Wilde even m’n benen strekken bij een pompstation onderweg. Zag een totaal verbleekt bord waarop aangegeven werd dat even wat verder lopen wat te zien was. Indrukwekkend, kwam op geen enkel lijstje van me voor… In Abril, aangrenzend aan Altea, een villa rustica, romeinse boerderij bezocht, Moedige poging van heel weinig nog wat te maken. Voor morgen staat het echte werk op het programma. Net een afspraak voor een rondleiding gemaakt. Verromeinste celt-iberische bewoning hoog boven op een heuvel. Hoop dat het droog blijft, anders schijnt de klim er naar toe te worden afgelast.