7 mei 2023 door Armand van Puijvelde

Narbonne 7 mei 2023

Raar weer, het is op het moment best aardig, veel wind maar zonnig. De weergoden hadden totaal iets anders voorspeld. Zit nu met het probleem hoe de komende week in te schatten. In de glazen bol valt alleen regen en storm te lezen. Ga het nog maar eens een dagje aanzien, hier in Narbonne. Sta op een net aangelegde parkeerplaats bij nieuwbouw in wording. Lijkt afschuwelijk maar is wel heel praktisch vergeleken met een plekkie naast een bergpad waar ik normalerwijs de nacht doorbreng. Je staat zowaar recht, de winkel is om de hoek en je neemt geen enge beestjes mee naar binnen. De eerste teek heb ik al met een tang te lijf moeten gegaan. En nauw kriebelt het overal, zonder dat ik kan traceren waardoor. Tja, het is wat. Heel wat anders dan begin deze week, toen ik daggie strand heb genoten inclusief wat waterpret. Was wel een van de heel weinigen die zover ging.

Zo thuis of bij vrienden aan de borreltafel wordt menig maal gefilosofeerd over tochtjes door de Franse kanalen. Ik heb het van de wallenkant met veel plezier mogen aanschouwen hoe bootjes hotsenbotsend een sluisje in- en uitvaren. Ik weet hoe het echt voelt als je zelf schipper bent op zo’n onhanteerbaar motorbootje. Het is een attractie van de eerste orde, zeker als er 9 écluses achter elkaar moeten worden gepasseerd. Het betreft hier het Canal du Midi, van de Rhône onderlangs de kust en dan dwars door Frankrijk naar Toulouse om vervolgens over te gaan in het Canal de Garonne naar Bordeaux. Het kanaal is meer dan 3 eeuwen oud. Zit vol met kunstwerken als aquaducten dwars over rivieren en tunnels dwars door gebergte. Bij ons moest bij wijze van spreken de trekschuit nog uitgevonden worden. Dat totaal out of the box denken zijn de Fransen nog niet afgeleerd. Vlak naast de 9-traps raket ligt een soort rijdende sluisdeur waarmee het hoogteverschil in één keer werd overbrugd. Het is in onbruik, misschien ietsje te. Of dit kanaal nu echt zo leuk is om te bevaren, waag ik te betwijfelen. Je moet wel heel erg houden van kilometers lange rijen platanen die in slow motion aan je voorbij trekken.

Als reactie op m’n vorige verhaaltje kreeg ik te horen dat ik toch maar mooi de drone het vuile werk liet opknappen. Alsof ik vanuit mijn luie ligstoel jullie probeer lekker te maken met mooie plaatjes van kasteelruïnes. Hierbij het bewijs dat dat geenszins het geval hoeft te zijn. Zie hier de man met z’n vliegmasjien bovenop de top van de berg. Een beter keurmerk kan ik toch niet afgeven…

Hoogtepunt van de week was een bezoek aan museum Amphoralis. Ligt helemaal ergens in nowhere. De routeplanner er naar toe maakte er weer eens totaal een potje van. Bleek uiteindelijk best wel bereikbaar over begaanbare wegen zonder zandpaden, dwars door oneindige wijngaarden. Amphoralis is een grote pottenbakkerij met een tiental ovens van verschillende afmetingen en soort. Er werden van alles en nog wat gemaakt. Van dakpannen tot allerhande huisraad. Maar ook veel amforen, zoals de naam van het museum als suggereert. Het is een onderafdeling van het hypermoderne, onlangs geopende archeologisch museum Narbo Via. Geen grotere wereld van verschil is mogelijk tussen de twee. De oneindige leegheid van dit brutalistisch complex beneemt je de adem. Centraal staat er een huizenhoog IKEA-magazijnrek, vol met stukken bewerkte natuursteen. Er ontbreekt een rijdende robot met een lange nek die ze een voor een voor je ophaalt, op verzoek. Nu kan je ze tevoorschijn toveren op een tv-scherm, in alle mogelijke posities draaien in VR en een uitleg krijgen. Echt indrukwekkend en toch… Gelukkig ontbreken de vitrines met potscherven. Maar wat dan rest zijn de zgn. highlights, op zichzelf staand in grote eenzaamheid. Wat doet dat anker daar? Kijk zelf maar.

Tot slot nog een leestip van uw reizende, razende boekenrecensent: Vietnamees in Parijs van Viet Thanh Nguyen. Denk geschikt voor beperkt publiek. Leest als een thriller. Je moet de zestiger jaren bewust hebben meegemaakt, politiek en theoretisch. Een sterke maag hebben. Consumeer het gedoseerd in overzienbare brokken. In één keer lukt niet. Te veel wisecracks. Op elke pagina is het wel raak om even bij stil te staan met gegarandeerd een glimlach rond de mond.

30 april 2023 door Armand van Puijvelde

Bédarieux 1 mei 2023

Zit meer boekies te lezen dan dat ik erop uit ga. Daar lijkt het sterk op. Het boek Montaillou over het dagelijks leven in een piepklein, Kathaars dorpje heb ik even terzijde gelegd. De Fransman – moest z’n kleinkind een dag zien bezig te houden – die ik er over sprak op het oppidum Nages, had er in de 70er jaren over gehoord maar nooit gelezen. Vond het te micro micro. Kreeg liever het leven in wat grovere lijn uitgeschilderd. Daar had ie een punt. Je krijgt sterk het idee dat de schrijver Le Roy Ladurie – zo’n naam al – vanuit de verslagen van de inquisitie als het ware tussen die mensen is gaan wonen. Geen van 250 inwoners van het dorp wordt overgeslagen en wordt wel een keer naam en toenaam ten tonele gevoerd. Daarover later meer als ik daadwerkelijk in Montaillou ben.

Bijna dagelijks verslind ik een crimi, natuurlijk van het verantwoorde, literaire gehalte. Voor mensen die straks ook naar het wad gaan, is De hollander van Mathijs Deen een aanrader. Tante Poldi en de Siciliaanse leeuwen van Mario Giordano leest heerlijk weg. Jammer dat de schrijver zo’n rechtse rakker is. Maar niemand kan raken aan Friedrich Dürrenmatt. Voor het eerst wat van hem gelezen, 100 jaar geleden voor mijn ‘lijst’. Der Richter und sein Henker, in het Duits maar liefst. Heb er bij mondeling wat over gebazeld, net voldoende. Nu bezig met Justitia. Een waanzinnige vertelling over een verlopen advocaat die een terecht veroordeelde moordenaar uit het gevang weet te krijgen en meent dit staaltje van opportunisme weer recht te moeten zetten. Hoe het afloopt, zou het (nog) niet weten.

Toch niet helemaal stil gezeten. Allemaal vervallen kastelen wat de klok slaat. En evenzo bijgedragen aan de ondergang van de Katharen. Liggen somtijds wel op onmogelijk hoge, eenzame plekken. Bij Malavieille trok ik het niet meer en heb de drone het vuile werk laten doen en verder omhoog gestuurd.

Hoe aards kan het zijn. Aan de voet van de berg waarop het kasteel was geplant, een verlaten schuur met een nog triester infopaneel. Het was even zoeken naar de voetsporen van verre voorouders van 250 miljoen jaar geleden.

Dat de tijd niet stil staat kon ik merken in een straatje dat geblokkeerd was door enorme trailer. Een mobiele bottelarij. Ingehuurd door een wijnboer, hoeft ie zelf niet meer de kurken in de flessen te slaan.

Ben inmiddels in de Languedoc. Daar waar men met oc ja bedoelde. Dit in tegenstelling tot oïl, het latere oui, dat in het noorden gebezigd werd. Voor ik aan echte werk, de Pyreneeën, begin buig ik nog even wat zuidelijker af richting Agde vanwege een museum over onderwater archeologie. Ben voornemens daar aan het strand het er echt van te nemen.

Op een tussenstop in Bédarieux kwam ik m’n grote broer tegen. Hij trok samen op met iemand in een gewone camper. Twee mensen die huis en haard achter zich hadden gelaten. Zij naar haar zeggen weggevlucht uit Groningen vanwege alle aardbevingsellende.

Met de hunebedden gaat het nog steeds niet fantastisch. Nu was het wel heel magertjes.

P.S. Als het goed is kunnen de fotootjes worden vergroot door er even op te klikken.

24 april 2023 door Armand van Puijvelde

Saint Côme 24 april 2023

Het begint het een soort ritueel te worden. Alvorens echt te vertrekken eerst een nachtje proef kamperen bij de Bernisse. Maar goed ook, was mijn toiletspullen vergeten. Alhoewel 2 weken later dan vorig jaar dit keer niet gezwommen. Zag een paar anderen al wel te water gaan maar ik vond het nog wat te koud. Blijkbaar vorig jaar wel een heel bijzonder mooi voorjaar en zomer mee mogen maken. Volgende dag dus nog even langs huis gegaan en definitief zuidwaarts getogen. Overnacht in Belgisch Luxemburg bij de opgraving Mageroy, een romeinse villa/boerderij. Ook al zo geijkt, maar dan op de terugreis. Heb voor mij doen heel rustig aan gedaan. Pas 3 dagen later in Arles. Een beetje weemoed overviel me. Heb bv bewust Les Beaux links laten liggen. Te veel herinneringen. Aan Justus die niet wist hoe snel hij weer van de ommuring naar beneden moest komen. Of aan Tony; samen met Mieneke en Hanny aten we daar zeer exclusief op een terras uitkijkend over de Provence. We namen het goedkoopste, kwarteltjes geloof ik.

De binnenstad van Arles wordt gedomineerd door een groot romeins amfitheater à la het Colosseum in Rome. Wonderlijk dat dat daar de tand de tijds heeft weten te overleven.

Eigenlijke reden om deze kant uit te gaan, waren de resten van een serie watermolens uit dezelfde tijd. Voorzagen een kwart van de bevolking van 50.000 inwoners op industriële wijze van bakproducten. Was ter plekke niet veel meer van de zien. Beter bewaard zijn de 2 parallel lopende aquaducten. Een voor de molens en de ander ter bevoorrading van de stad. In het archeologisch museum trof ik een maquette van het watermolen-complex.

Wat daar overigens de show stal was een fantastisch geconserveerd Rhône-schip. Ook uit de romeinse tijd. In Nederland hebben we d’r op lijkende aken gevonden bij de bouw van de wijk Leidsche Rijn. Tegenwoordig samen met een nagebouwd legerkamp te bewonderen in museum Hoge woerd in Meern.

Afgelopen paar dagen heerlijk rondgefietst. Sta met de caravan ergens op een grasveldje dat net overschoot tussen allemaal wijngaarden.

In het nogal vlakke land steken her en der wat heuvels boven het maaiveld uit. Allemaal bewoond geweest sinds lang vervlogen tijden. We praten dan over honderden jaren BC. Ze allemaal inmiddels beklommen, met wisselend resultaat. Variërend van wat verloren muurtjes tot een ware vestingstad. Zie hier vanuit de lucht gefotografeerd met onvolprezen drone: oppidum de Nages.

Zo rondreizend à la campagne valt weinig te merken van de sociale onrust in Frankrijk. Eerder het tegendeel. Het enige blijk protest trof ik aan bij het bruggetje van Van Gogh in Arles. Krijg stellig de indruk dat voor de meeste Fransen het democratisch experiment hier z’n hoogtepunt lijkt te hebben bereikt. Wat zou de mens nog meer te wensen hebben naast een eigen (ommuurd) huis, de auto, een hypermarché en een ronddolende lege OV-bus? Dat is het privé zwembad(je)! Geef Macron een goeie kans de woelingen te overleven, immers de benzineprijzen zijn ook hier aan het dalen. Ik doe er evenzeer m’n voordeel mee met een gemiddeld verbruik aan diesel van één op zeven.

Tot slot nog een onvermijdelijk hunebed. D’r waren d’r vele in de omgeving. Alleen volstrekt onbereikbaar op met hekken en prikkeldraad afgeschermde privé-terreinen. Kon er maar eentje vinden: het langgraf van Castelet. Echt niks mis mee!

5 april 2023 door Armand van Puijvelde

Op zoek naar de Katharen enzo

Na Pasen er maar weer eens op uit. Niet zo ver van huis, de Languedoc in zuid Frankrijk.. En met een heel nieuw thema: De Katharen. Op een of andere manier lukt het me maar niet een beetje praktische kaartjes te maken. Je kunt er op in- en uitzoomen mbv. het wieltje op de muis (Apple-gebruikers doen wat anders maar dat weet ik niet), Door op een speld rechts te klikken verschijnt een toelichting, waaronder een link in het blauw. Of alle info helemaal actueel is, kan ik niet garanderen. Sites verdwijnen net zo makkelijk van het toneel als ze het levenslicht zien…

20 september 2022 door Armand van Puijvelde

Schiedam 20 september 2022

Nog geen tijd gehad verslag reis Denemarken af te maken. Ben bijna direct na thuiskomst nog even naar Londen op en neer geweest, met m’n eigen zeilboot. Was er 11 jaar geleden ook al op bezoek maar had toen niet in het St. Katharine dock midden in de stad, vlak bij de Tower Bridge, gelegen. Dat zou en moest ik nog een keer meemaken.

Vond gelukkig 3 ervaren zeilers om me op deze helletocht te vergezellen. Heen was er geen vuiltje aan de lucht. Grotendeels op de motor gedaan bij gebrek aan wind. De terugreis was heel andere koek. Midden in de nacht in een zware depressie terecht gekomen. Overal om ons heen donderde en bliksemde het. Dan weer windstil om even later omver geblazen te worden door stormachtige uitschieters. En dat net op punt dat we de shipping lanes (Noordzee verkeersaders voortdenderend vrachtverkeer) moesten passeren. Echt iets om mee te mogen op je ouwe dag…

Bij ons vertrek uit London schutte de royal barge Gloriana mee naar buiten. Net een dag voordat de queen verscheidde, toeval?

Rondje Jutland en Fyn afgesloten een paar dagen noord Duitsland. Wilde nu ook wel eens het kogge-schip in het echt zien. Bleken totaal af te wijken van het oermodel in Denemarken. Veel groter en lomper. In Wismar heb ik een tochtje gemaakt op een kogge. Ongelooflijk dat men daarmee destijds kon manoeuvreren. De kogge Wissemara was gemakshalve voorzien van een hoofdmotor en boegschroef. Zelfs daarmee was het een opgave om in de haven te keren. Hoe ze dat vroeger deden, vraag ik me wel af.

Stond er verder versteld van hoe aardig de steden aldaar na de oorlog herbouwd zijn. Zeker als je je realiseert dat er geen steen op de andere stond na jaren bombardementen van de geallieerden.

22 augustus 2022 door Armand van Puijvelde

Boiensdorf 22 augustus 2022

Denemarken mag zonder enig voorbehoud het betere Nederland genoemd worden. Het is allemaal net wat gelikter. Je krijgt de indruk dat het tussen overheid en burger iets beter botert. Overal publieke WC’s, droog of nat, met wc-papier en een heuse bril. Leuke houten hutjes voor mensen die rondtrekken.

Publiek Vikingdorp

Zelfs een heel dorp, helemaal van hout en niet platgebrand! Italianen moeten vol ongeloof hier rondkijken; tot op het strand, kilometers ver van de bewoonde wereld, wordt iedere dag de vuilnisbak geleegd. Toch een minpuntje. Qua vluchtelingenbeleid doen ze het nog slechter dan wij. Las dat Syrische vluchtelingen worden teruggestuurd naar Damascus en uit armoe hun heil bij ons zoeken… Kunnen ze lekker kamperen in Ter Apel. Jammer dat Lowlands niet het hele jaar open is.

Heb zondag Denemarken achter me gelaten. Nog 2 duiken in zee genomen en dat was het dan. Heb me de vermaning van een strandwandelaarster ter harte genomen: ‘Hier niet kamperen!’ Stond er al 2 nachten, dus dat mocht.

Helnaes hunebed

De hunebeddenoogst is magertjes gebleven. Op de valreep nog drie baby-exemplaren mogen bijschrijven. Probeer me door het boek Sapiens, met als ondertitel ‘Een kleine geschiedenis van de mensheid’ heen te worstelen. Geen eenvoudige opgave, zo veel feitjes, nog meer vaststellingen. Klopt dat nou allemaal? Wel fascinerend. Een daarvan is dat de mens er in de overgang van jager-verzamelaar naar boer, er niet op vooruit is gegaan. Wat achter wild aan rennen, is volgens Yuval Noah Harari heel wat minder inspannend dan wortelschieten op een vast stekkie en je afhankelijk maken van het al dan niet lukken van oogsten en het verzamelen als maar meer spullen. In musea zijn ze nog zo ver om hierin mee te gaan. De afdelingen steentijd worden steevast voorzien van donkere en onheilspellende achtergrondmuziek.

Aarhus museum Moesgaard

Geloof zo’n beetje alle Vikingen-musea op Jutland met een bezoek vereerd te hebben. Soms heel indrukwekkend groot, zoals bij Aarhus het museum Moergaard dat in één dag eigenlijk niet te doen valt. Zoveel is er te zien. Of heel klein met het enige in Denemarken (in Noorwegen zijn er een paar) teruggevonden graf met een heus schip onder de grond. Dwz de ‘schaduw’ van het hout dat vergaan is en de ijzeren klinknagels.

Vikingen waren mensen van hun tijd. De slavennegotie was hen net zo bekend als bij de Romeinen of noem maar een afslag. Ze haalden ze van overal vandaan voor enerzijds eigen gebruik op hun boerderijen en anderzijds voor de handel. Met name uit wat nu Oekraïne heet; ze schijnen hun naam Slavische volken eraan te danken te hebben. Wij kennen de Vikingen in hoofdzaak van hun plundertochten langs West-Europese kusten tot aan Istanbul!. Mij staat me nog helder voor de geest wat ik op de lagere school te horen kreeg over het platbranden van Dorestad (nu Wijk bij Duursteden). Enwel tientallen jaren lang. Dat de Oostzee net zo goed hun domicilie was, is me meer duidelijk geworden. Belangrijk centrum daarvan was het eiland Gotland bij Zweden. Dat was een handelsdraaischijf richting Novgorod (iets onder St. Petersburg) van waaruit ze over de rivieren en over land richting Zwarte en Kaspische zee trokken. In Vikinggraven worden danook niet zelden spullen tot uit de Islamitische wereld en China aangetroffen. Vanuit die contacten weten we het meest over gebruiken e.d. van de Vikingen. Zoals altijd is de beste antropoloog een buitenstaander.

In de 11de eeuw stort langzaam maar zeker de wereld van de Vikingen in elkaar. Het biedt ruimte aan een nieuwe handelsmacht de Hanze. Op het eerste gezicht minder gewelddadig, meer gericht op economische belangen. In aanvang een verbond van kooplieden die hun schepen gezamenlijk lieten optrekken om het gevaar van kaping en beroving tegen te gaan. In later eeuwen wordt het verbond van steden die boycot en regelrechte oorlogsvoering niet schuwde. Zo wordt op een gegeven moment Brugge in de ban gedaan omdat zij een te sterke positie in de lakenhandel wist te veroveren. De lage landen liften op grote schaal mee in de hanze-(eigenlijk hanse op z’n duits) structuur. Kampen was een belangrijke overslaghaven richting Keulen, vanwege de prima verbinding over de IJssel en de Rijn. Waar mijn belangstelling naar uitging was het koggechip. Dacht dat het een wel omschreven type zou zijn. Maar dat is ook al weer niet zo. De oudste kogge is gevonden ergens in Denemarken. In wezen een vrachtuitvoering van het Vikingschip. Maar met een nouveauté: het aangehangen roer aan de achtersteven. Net zoals heden ten dage. En dus niet meer een soort grote peddel aan de zijkant van het schip. Voor de rest was er eigenlijk niets aan veranderd, maar de boot liep wel ineens stukken sneller. In de eeuwen werd de kogge als maar groter, met meer en ander tuig en meerder masten. Ik ga het nog beleven. Heb een kaartje gekocht voor een tochtje op een kogge in Wismar.

Doe overigens tussendoor ook wel eens wat anders. Bezocht in Aarhus het museum voor schone kunsten AroS. Stond ik daar zomaar oog in oog met een jonge uitvoering van het oudere echtpaar uit Voorlinden Wassenaar… Wel ietsje pietsje groter.

15 augustus 2022 door Armand van Puijvelde

Horbo 15 augustus 2022

Een leuk plekkie vlak aan zee is niet versmaden. Ook al is het hoog in het noorden en staat er de hele dag een frisse wind vanuit verre poolstreken. Aan het strand zitten zat er dan ook niet in. Alle verhalen van het thuisfront over hittegolven klonken me derhalve nogal wezensvreemd in de oren. Was zeker niet de reden om er veel langer te blijven staan dan ik voor ogen had. Dat kwam doordat ik wat al te voortvarend de verhuiswagencombinatie geparkeerd had, zonder goed te kijken. Net daar waar het zand het rulst was. Reden temeer om me niet te verroeren. Uiteindelijk zorgen om niks. Gisteren er vertrokken zonder een centje pijn. Als je de rust maar bewaard en je niet laat verleiden eens flink gas te geven.

Munument gevallen Denen 1864 — **1864 monument Deense gevallenen**

Inmiddels al meer dan anderhalve week en route. Op de eerste dag een flinke ruk gemaakt naar Flensburg, op de grens Duitsland Denemarken. Een omstreden stukje land merkte ik. Voor het gevoel nog Deens maar toch Duits. In 1864 werd het pleit geslecht met een heuse oorlog tussen beide partijen. Einde WO II heeft blijkbaar niet genoopt toch enige grenscorrectie, wonderlijk. Zo’n 40 km zuidelijker wordt een meer natuurlijke grens in ere gehouden. Een doorsteek van de Oostzee naar de Noordzee ten tijde van de Vikingen.

Deels bevaarbaar via de Schlei aan de ene kant en de Eider (prachtig riviertje, heb ik jaren geleden een keer bevaren op weg naar huis via Helgoland) aan de andere kant. Een stuk moest over land. Het is me niet duidelijk geworden of ze daarbij hun schepen meenamen. Dat deden ze namelijk wel bij hun exploratie van het oosten, via wat nu St. Petersburg heet naar Novgorod en verder richting Zwarte zee. De route is versterkt met een immense aarden wal, de Danevirke. Heeft de tand des tijds meer dan duizend jaar doorstaan. Is regelmatig hergebruikt, tot vrij recent. Aan de Schlei-kant ligt het havenstadje van toentertijd, genaamd Haitabu. Nu een openluchtmuseum waar het verleden vol overgave wordt nagespeeld.

Dat Duitsland nog steeds worstelt met haar verleden merkte ik in het Nolde museum te Seebühl. De man was al in de jaren 20/30 vorige eeuw beroemd en schijnt zich (wie niet, waar niet?) onvoldoende te hebben gedistantieerd van de Nazi’s. Zo’n toelichting bij de jaarlijkse tentoonstelling van een aantal van zijn schilderijen kom desondanks toch wat moeizaam over: ‘Niet van smetten vrij maar z’n werk is niet besmet’.

Even terzijde: de foto’s stellen de eerste week niet veel voor, onscherp, heb dagen lopen fotograferen met een verkeerde instelling, niet mentaal hoor…

Omdat de weersvooruitzichten toen nog weinig veelbelovend waren de sprong naar Aalborg, bijna helemaal in het noorden van Jutland, gewaagd. Onderweg, weet bij god niet meer waar!, gelukkig even halt gehouden gehouden bij een zgn. langgraf uit de late steentijd, een paar duizend jaar voor Chr. Had al meerdere sites bezocht, maar die stelden eigenlijk niks voor. Begroeide heuveltjes, wel origineel maar niets aan te zien. Opnieuw bleek de drone een plaatje op te leveren dat meer is dan een verzameling willekeurige rotsblokken.

Bij Aalborg had ik ook willen uitvliegen. Maar de besturings-app weigerde de drone te laten opstijgen. Het gebied was niet geautoriseerd, te dicht gelegen bij een militaire basis. Dat ie dat allemaal weet… Jammer, want wat ik vanuit de lucht wilde tonen was een enorm grafveld uit de tijd van de Vikingen. De graven lijken op het eerste gezicht heel erg op de hunebedden. Als je wat beter kijkt zie je dat ze in meerderheid in wat heet scheepszetting staan. De overledene werd vóór de kerstening daarbinnen verbrand en de resterende botjes in een pot met daarom heen verscheidene grafgiften onder de grond gestopt.

Sta nu pal aan de Mariagerfjord bij Hobro. Ga morgen verder naar Aarhus. Wat me hier bracht was een ringwalburcht Fyrkat, alweer uit de tijd van de Vikingen. Iets imposanter dan die van Aggersborg en met een nagebouwd familiehuis. Maar verder precies hetzelfde. Net als die in Brugh-Haamstede?!

22 juni 2022 door Armand van Puijvelde

Schiedam 22 juni 2022

Jacta alea est

Woensdag 22 juni

Het zit er weer op. Ietsje sneller dan gepland. M’n L-voet gooide roet in het eten, zat in de weg of iets dergelijks. Leverde wel de belevenis van de week op. Was nl. naar de Eerste hulp van een ziekenhuisje vlakbij Baia gegaan toen het ongemak op z’n heftigst was. Meldde me ‘s-morgens om half 11, mocht het pand pas weer verlaten na achten ‘s-avonds. Buren op de area sosta en Frederica, de boss van de uitspanning, hadden aangeboden om me bij te staan. Ben toch maar op de fiets gestapt, maar goed ook dus. Na de triage (prima bloeddruk, mooi hartritme, geen verhoging) kwam ik -las ik pas bij vertrek natuurlijk- in de groene vlei terecht. Nou dat heb ik geweten. Wachten wachten en nog eens wachten voordat ik aan de beurt was. Intussen gebeurde wel wat. Ter uitsluiting van een infektie werd bloed afgenomen en onderzocht. Liep vervolgens de rest van de dag met een naald in m’n onderarm rond. Bijna iedereen liep daarmee. Voor de zekerheid zeker? Of voor een lekker klein infuusje; zag menigeen daarvan reuze opknappen. Vervolgens werden uren later röntgenfoto’s van de voet gemaakt. Bloed had zeker niks verdachts opgeleverd. Uitslag foto’s is me nog een raadsel. Op de ontslagbrief stond de diagnose botontkalking; zullen ze dat wel gekonstateerd hebben… Zal wel, de hele dag is geen verstaanbaar woord met elkaar gewisseld, tussen arts en patiënt. Hij sprak alleen Italiaans en ik was dat helaas niet machtig. Af en toe werd iemand uit de gang geplukt als vertaler. Was evenmin een succes. De ganse dag was overigens een verbazingwekkend kijkje in de keuken. Horden patiënten boden zich aan in alle vormen van beroerd zijn. Drie gewapende veiligheidsbeambten bewaakten de poort en zorgden dat al het meegereisde volk buiten bleef. De gangen stonden vol met bedden waarop mensen uren lagen zonder dat er -voor zover ik kon nagaan- enige notie van werd genomen. De een totaal inert, de ander roepend om haar moeder, de volgende ijlend. Daarnaast dwaalden tallozen net zo rond als ik. Laat ik niet de indruk wekken dat er niets gedaan werd. De urgente zaken pakte men kordaat aan. Live te volgen totdat er toch maar wat schermen geplaatst werden. De filmer Fellini dichtte men een rijke fantasie toe om het potsierlijke aan de mens in beeld te brengen. Nou dat had ie totaal niet nodig…

Afgelopen week per saldo weinig of niets ondernomen. Rust gehouden en me bezonnen op hoe verder met die pijnlijke olifantspoot. Wilde nog zo veel… Ostia antica, Tivoli, Palestrina, de weggebombardeerde paviljoenschepen uit het lago Nemi en zo nog wat. Was daarvoor in eerder stadium weggevlucht vanwege de hitte. Heb gekozen voor Palestrina, dat goed te bereiken is zonder veel geloop. Bekend om Il mosaico del Nilo. Het was de vloerbedekking van het hoofdeinde van een luxe ontvangst-/dinerruimte in een van zovele paleizen van keizer Hadrianus. Waar ie dus nooit was, hij was liever op pad in het toen al zeer uitgestrekte Romeinse rijk dat onder Traianus nog verder werd opgerekt. Hadrianus zal van het bestaan waarschijnlijk nooit geweten hebben. Want anders had ie het zeker laten vernietigen. Immers zijn jonge vriend verdronk op een van zijn reizen in de Nijl.

Het mozaïek toont Egypte van noord naar zuid in typerende beelden, ten tijde dat de Nijl buiten haar oevers treedt in het voorjaar. Leuk is het grote aantal dieren met naam en toenaam vermeld. Of alles origineel is, is niet meer duidelijk. Vijf eeuwen lang is eraan gesleuteld. In echt zijn de kleuren minder uitgesproken, ik heb ze een beetje opgepimpt.

Vertaling van de uitsmijter van de week van de hand van Suetonius: De teerling is geworpen (zou Julius Caesar gezegd hebben toen hij het riviertje de Rubicon overstak om gewapend met leger en al op te trekken naar Rome, iets wat nog nooit vertoond was, een regelrechte staatsgreep)

13 juni 2022 door Armand van Puijvelde

Baia 13 juni 2022

Ignoscito saepe alteri, numquam tibi

Maandag 13 juni

Going wild hoeft geen onverdeeld genoegen te zijn. Niet voor niets kan ik met zoveel liefde verhalen over mooie strak geplaveide vlaktes waar geen mug te bekennen valt. Sta al een paar dagen een beetje wild, niet met uitzicht op maar midden in een vulkaankrater. Daar stikt het van in de Campo Flegrei. Ben te grazen genomen door een of andere onverlaat, een reuze muskiet, misschien wel een adder. Zit in ieder geval met een pijnlijke en opgeblazen linker voet. Past nog net in een schoen. Dub of ik een dokter ga raadplegen, geloof dat het al begint te slinken…

Mijn verblijf in Pompei waardig afgesloten met een bezoek aan de blootgelegde stad. Viel een beetje tegen na Herculaneum. Kreeg geen stadsgevoel, te veel platgebrand dorp. Even geroken aan Napels. Vanuit Pompei een uurtje met een soort Randstadrail uit vervlogen tijden, de Circumvisuviana. Geen gezeur over zones, gewoon één tarief. Nog een tip voor potentiële bezoekers aan deze regio/provincie Campania. Koop via internet de Artecard, al dan niet inclusief openbaar vervoer. Heeft mij heel veel korting opgeleverd.

Inmiddels legio musea aangedaan. Scherven kijk ik al niet meer naar, vazen idem dito. Dat er zoveel immense beelden zijn bewaard gebleven, een wonder. Meestal aangetroffen in duizend stukjes, maar na wat gepuzzel komt er dan toch iets heel aparts te voorschijn. Zie hoe de nimf Dirce vanwege naijver verscheurt gaat worden door een stier. Tussen al dat geweld is veel, kleine schoonheid te vinden. Zo maar een beeldje van een slapend vissertje of een mozaïek portret van minuscule, gekleurde steentjes. Of de metalen restanten van een processiewagen, gebruikt bij religieuze gelegenheden maar ook om de bruid te presenteren (waarna ze verder uit het publieke leven verdween!). Of een tafel vol met offerandes.

Ben al dagen op pad in en rond Baia. Het is nu een badplaatsje van niks, zoals er zovele zijn langs de kust. Maar eens was het het Camp David van de Romeinse keizers met uitzicht op de golf van Napels. Een gebouwencomplex met allerlei hoogstandjes, waaronder badhuisruimtes met koepels gelijk aan die van het Pantheon in Rome. Een deel van Baia is onder water verdwenen. Zeespiegel Middellandse zee is zeker in een paar millennia meters gestegen? Met een bootje zijn de resten te bekijken. Raad je aan even Sommersa Baia op Youtube te Googelen. Wat ik heb mogen aanschouwen was niet veel vanwege troebel water. Ten noorden van Baia ligt Cuma. Van oorsprong Griekse stad. Bekend vanwege het vermeende orakel van Sybille. Vanuit een soort langgerekte grotachtig complex zou ze haar voorspellingen hebben gedaan. Het is niet het enige waar de tijd een geheel nieuwe betekenis aan iets toedicht. Zo ook aan het Piscina Mirabilis. Was geen zwembad, bevatte wel veel water ter bevoorrading van de oorlogsvloot beneden aan de voet van de berg (zie kaartje natuurlijke baai/haven Miseno).

Meer oostelijk bevindt zich Pozzuoli. Ik geloof dat ze hier het opgegeven hebben wat betreft al dat ouwe spul. Stuk renbaan/circus ligt er totaal verloren bij, geen enkele toelichting. De necropool idem dito. Badhuis onbenaderbaar, helemaal ingesloten door privéterreinen. Resten Serapis tempel liggen er nog een beste bij, alhoewel niet toegankelijk. Van het amfitheater, bijna net zo groot als het Colosseum, is alleen het binnenwerk te bekijken. Ook interessant maar een blik in de arena had toch wel aardig geleken. Moest het doen met een verholen inkijkje van buiten de de hekken.

Vertaling latijnse spreuk Publius Syrus: Vergeef vaak uw naaste, nooit u zelve

6 juni 2022 door Armand van Puijvelde

Pompeii 6 juni 2022

Fortunam citius reperias, quam retineas

Maandag 6 juni

Zo mijn dagtaak zit er op. Een vroegertje, half 10 vertrokken en al weer om 1 uur thuis. Twee villa’s -ik vind het meer paleizen- 10 km ten zuiden van Pompeii aangedaan die destijds eveneens bedolven zijn en een museum. Was een redelijk stukkie fietsen door de dagelijkse hectiek van mijn Italiaanse medemensen. Land verkeert volgens mij in een continue staat van zelfverwerkelijking. Men haalt in waar het niet kan, parkeert 6 dubbel, je afval gooi je neer waar het effe kan, betalen liefst contant met zoveel mogelijk dubbeltjes en kwartjes. Met de publieke zaak is dan ook bar en boos gesteld. Wegenstelsel totaal versleten; reparateurs doen hier goeie zaken, zijn er ook heel veel van. Het lukt maar niet om het dagelijkse afval op een beetje fatsoenlijke manier te verzamelen. Echt geen uniek verschijnsel rond en in Napels dat hierover regelmatig in het nieuws komt. Je zou zeggen: een land in crisis. Mooi niet. Terrassen zitten vol, zeker net op de terugweg aan het begin van de middag-riposo. Mensen zijn vriendelijk en behulpzaam. Stoppen bij een zebrapad. Nemen en geven in het verkeer. Je wordt gewaarschuwd als m’n fietsenstandaard te veel naar beneden hangt. Dus alles afwegend, goed te doen. Nu nog het weer. Een buitje en een dagje onder de 30º zou ideaal zijn.

Eindigde vorige weekbericht in lichte crisis. Werd nog een tandje bijgezet toen ik af wilde reizen naar de villa van Tiberius aan de kust. Bleek pas donderdag open te gaan. En de volgende bestemming was alleen toegankelijk op zondag. Wat nu? Nog 4 dagen op die betonvloer leek met wat te veel van het goeie. Want meer dan strand was er voor mij niet te beleven. Heb m’n hele reisplan maar omgegooid. Ben in één keer naar mijn virtuele keerpunt, de oude Griekse stad Velia, gereden. En ben nu als het ware al op de terugweg…

Velia Grieks noemen is net zo arbitrair als er een Romeinse stempel op te plakken. Er was natuurlijk al sprake van bewoning vóór de komst van de Grieken. In wezen vluchtelingen uit Klein-Griekenland (Turkije) die op moesten krassen vanwege expansie van het Perzische rijk in de 6de eeuw BC. Deze volksverhuizing nam zulke proporties aan dat de voet van de laars van Italië de naam kreeg van Magna Graetia (groot Griekenland). Van de Griekse tijd is weinig terug te vinden. Het basement van een grote tempel die in de middeleeuwen als fundering is gebruikt voor fortificaties. Een badhuis met de typische, individuele kuipjes. Romeinen doken lieve met elkaar in bad. En je ziet het aan de bouw en ligging van het theater. Nl. uitgehakt uit de natuurlijke omgeving en altijd met een prachtig uitzicht.

Dit allemaal als voorspel op Paestum. Een tweede ‘Griekse’ havenstad, iets noordelijker, ook niet meer direct aan zee grenzend vanwege verlanding. Hier hebben 3 grote, Dorische tempels de tand des tijds weten te doorstaan. Kolossale Gebetsreaktoren, zoals Duitsers dat zo treffend kunnen verwoorden. Hier geen 100 ringen in de grond waaraan de offerdieren geketend stonden in afwachting van hun lot. Overigens veel minder zullen het er niet geweest zijn die op de enorme altaren voor de tempels geslacht werden. Het lezen van de vorm van de lever en de ligging van de andere organen was een vak apart voor deskundigen. Heel de kilometers lange ommuring is er ook nog. Laat de plaatjes voor zich spreken, zeker die gemaakt met de drone. Ineens zie je van bovenaf bij de waterpoort hoe die in elkaar steekt maar ook de geërodeerde kade rechts waaraan schepen met hun boeg werden afgemeerd. Als extraatje de prachtige afbeeldingen op de binnenwanden van een uit elkaar gehaalde grafkist.

Een beetje overhaast uit Paestum naar Pompeii verkast. Naast de area sosta, heerlijk gelegen op nog geen 100 meter van het strand met helder zeewater, was iets louncherigs. Gewoon een open lucht disco waar men van 10 uurs ‘s-avonds tot in kleine uurtjes helemaal los ging. Van slapen kwam maar weinig. Hoe al die Italianen dat deden, is me een raadsel gebleven, zij gingen er niet van door. Even was ik bang hier in een gelijkluidende omgeving te zijn terecht gekomen. Maar het is meegevallen en het lange, vrije weekend zit er op. Raar eigenlijk dat in zo’n katholiek land Hemelvaartsdag helemaal niet gevierd wordt, evenmin 2de Pinksterdag. Donderdag werd hier de oprichting van de republiek in 1948 herdacht.

Gisteren zondag naar Herculaneum gegaan. Klein maar fijn. Bedolven onder maar liefst 20 meter as en puimsteen en wat er verder uitgestoten wordt bij een uitbarsting van de Vesuvius. Voor de vergelijking: Pompeii slechts bedekt met een laag van 5 meter. Vanuit m’n caravan zie ik het totaal onvoorspelbare monster liggen. In de uitgegraven stukken stad zijn gelukkig maar weinig slachtoffers aangetroffen. De voorboden van de eruptie, een serie aardschokken, deed zowat iedereen vertrekken. De meeste doden zijn gevallen bij Herculaneum, pal aan de kust. Men denkt dat deze mensen vast zijn komen te zitten doordat er onvoldoende schepen waren om ze naar veiliger oorden te brengen. Door de straten lopen van zo’n spookstad en binnen kijken in de huizen heeft wel wat. Net als een paar jaar geleden op Sicilië in Gibellina dat vrij recent nog in 1968 werd verwoest door een aardbeving. Het schijnt rond Vesuvius nog steeds onrustig te zijn. In een apart museumpje waar een gevonden boot staat tentoongesteld, zijn wel heel bijzondere maatregelen getroffen om uit elkaar geschud te worden, te voorkomen.

Tot slot op veler verzoek een selfie van uw trouwe correspondent zwetend aan dit epistel in zijn mancave.

Vertaling latijnse spreuk Publius Syrus: Men vindt het geluk eerder dan men het behoudt

Op reis langs de grenzen van de oudheid

Armand van Puyvelde