Even stilstaan bij iemand die vorige week is overleden: Wim Kayzer. Voor mij net zo’n ikoon als Wim de Bie. Kan natuurlijk me niet meer alle uitzendingen op zondagavond op de VPRO precies voor geest halen. Je bleef er in ieder geval voor thuis, dat weet ik zeker. De titels van een aantal series staan me nog bij, als Van de schoonheid en de troost, Nauwgezet en wanhopig en Beter dan God met Hans Galjaard, waarvan ik nog les kreeg als mislukte dokter in de dop. Onmiskenbaar hebben ze allemaal een enorme invloed op m’n denken en misschien wel doen gehad. Bedankt Kayzer, ga ze zeker nog een keer terugkijken.

Geloof het of niet. In ben in Montaillou aankomen. Dat ketterse dorp in de Pyreneeën dat begin 1300 door de Inquisitie onder handen werd genomen. Ik heb nooit overwogen deze eindbestemming aan me voorbij te laten gaan, net als een reeks andere. Het is hier in het zuiden van Frankrijk bar en boos. Mensen klagen steen en been. Vanmorgen was het er maar liefst een graad of 6. En dat wordt de komende dagen nog minder. Zeg meisjes en jongens van het milieu, wat is er aan de hand? Is net van hogerhand verordonneerd dat mensen geen zwembad meer in hun tuin mogen graven, overstroomt het hier aan alle kanten. Al een week lang bijna continu regen.

Terug naar die Katharen want daar gaat het me toch om. In het Musée du Catharisme is me haarfijn uitgelegd dat alles wat we weten van ze, uit de tweede hand is. En dan nog wel uit allerminst onverdachte hoek, nl. degenen die de Katharen te vuur en te zwaard bestreden hebben. Het boek ‘Montaillou een ketterdorp in de Pyreneeën’, dat al tientallen jaren ongelezen in m’n boekenkast stond, me hier bracht en ik nog steeds niet helemaal uit heb, is gebaseerd op bij toeval in het Vaticaan teruggevonden verslagen van verhoren door de Inquisitie.

Alle kasteelruïnes, die ik inmiddels aangedaan heb, leuk maar uit veel latere tijden. Waarschijnlijk was Château Saint Pierre des Clars de enige ‘echte’ nog. Samen met die muurresten in Montaillou, De door de paus uitgeroepen kruistochten begin 1200 en de Inquisitie een eeuw later hebben alle tastbare herinneringen met wortel en tak uitgewist. Dat ketterse was ook maar heel betrekkelijk. Voor een onbevangen buitenstaander zou het verschil met een katholiek niet eens te zien zijn geweest. Ze deden het zelfde en vierden dezelfde feestdagen, niet minder dan 60 per jaar. Waren net zo bijgelovig, waarbij de geest van een overleden mens zo snel als mogelijk elders onderdak moest zien te vinden. Met name in dieren. In een paard bv. zat je wel heel goed; kon ook minder… Wat afweek zat ergens diep onder motorkap verscholen. Het evangelie van Johannes. Dat namen ze in zekere zin letterlijk. Voor hen konden goed en kwaad onmogelijk in één en dezelfde god verenigd zijn. Dat moesten er toch twee zijn. Vonden de transsubstantiatie waarbij brood en wijn tijdens de mis resp. in het vlees en bloed van Christus worden omgetoverd, een afschuwelijke gedachte. Niks mis mee zou je zo zeggen. Net zoals dat ze een gruwelijke hekel hadden aan de katholieke kerk die hen de bloedtiende oplegde. Een soort belasting op vee. Of helemaal geen boodschap hadden ze aan de Franse koning die samenspande met de paus om zijn koninkrijk verder te laten expanderen. Ze zaten daar best in het zuiden met hun eigen tradities en taal, die van oudsher meer neigde naar het Catalaans aan de andere kant van de Pyreneeën. Nou dat hebben ze geweten… Van de bewoners uit Montaillou werden 25 van de 250 inwoners gehoord. Een paar gingen het gevang in. De meesten kwamen er gebrandmerkt vanaf met één of twee gele kruisen op hun jas (Waar doet dat aan denken?).

Wat ik de rest van de week bij elkaar gesprokkeld heb, is niet veel soeps. Alhoewel één uitschieter Lastours. Was de klim meer dan waard. Maar liefst 3 ruïnes op verschillende toppen bij elkaar. Medehijgers die ik voorbij stak, konden niet geloven dat ik gezegend ben met de leeftijd van 76¾ jaar. Dit met bepakking, een drone op m’n rug, helaas niet kunnen oplaten door de harde wind. Hautpoul, eigenlijk net zoiets als Montaillou, nu ik het terugzie op de foto. Klein dorpje met helemaal rechts de resten van het kasteeltje. Het ziet er zo op een afstand best fraai uit. Van dichterbij bleek het een aaneenschakeling van horeca en gîtes. In Lagarde trof ik een enorm vervallen complex aan. Van oorsprong een vechtmachine, in de loop van de eeuwen omgebouwd tot een Versailles in de provincie. Tot aan de Franse revolutie. Toen onteigend, door citoyen geplunderd en als steengroeve gebruikt om het gelijknamige dorp van de bouwen. Blijkbaar hadden ze niet als nodig.

Montaillou had nog een verrassing voor me in petto. Stond voor het eerst op een heuse camping, gerund door een Nederlands echtpaar. Dacht zo midden in de bergen geen recht plekkie te kunnen vinden. Ten onrechte, maar dat terzijde. Het leverde met wel een avondje hollandse pot op. Aardappelen met witlof en een snitzel… Soepje vooraf ijsje toe. Héél wat anders dan paella en couscous van allerhande huismerken.