Zo in de loop van de jaren heel wat archeologische musea afgestruind. Het aantal vuistbijlen uit vervlogen tijden, de oneindige variatie aan potjes en pannetjes en dan al die scherven; niet te filmen. Je ziet ze nog wel maar je kijkt er niet meer naar. Slechts nog op zoek naar dat ene uitzonderlijke. Dat was dit keer in Valencia el Centro Arqueológico de l’Almonia.

Een museum boven op een opgraving waar als het ware de hele geschiedenis van de stad op een paar honderd vierkante meter wordt tentoongesteld. Romeinse resten, een straat met bebouwing. Daar weer tussen een stukje kerk en graven uit de Visigoten-tijd. Een door de Moren hergebruikt badhuis. En dat alles aanschouwelijk gemaakt met videopresentatie, waar vertrokken vanuit de zichtbare resten vervolgens een beeld wordt gecreëerd van hoe het er in werkelijkheid zou kunnen hebben uitgezien. Je moet er even de tijd voor nemen, maar dan heb je ook wat. Echt fantastisch gedaan. Een regelrechte vondst was de inval van daglicht via een vijver met glazen bodem.

In Spanje is het overbouwen van opgravingen niet ongebruikelijk. Liet al eerder zo’n staaltje zien van een Moors wijkje aan de voet van het alcazaba in Almería. In Sagunto hetzelfde laken en pak. Flatgebouwen bovenop een villa romana en een paar kruisende straten uit dezelfde tijd.

Sagunto is een niet missen stadje. Boven alles uit steekt een immens kasteel. Maar er is een in gebruik zijnd romeins theater. Een prachtig oud binnenstadje met joodse roots. Een kerkje met de paastronen die het hele lijdensverhaal uitbeelden. Een heuse calvarieberg; het is er allemaal.

Terug naar Valencia. Er heel wat afgefietst. Veel imposante gebouwen, oud en nieuw. Overdekte markten, de een voor juppen de ander nog voor dagelijks gebruik. En dan natuurlijk het onvermijdelijke Ciudad de las Artes y de las Ciencias van de hand van architect Calatrava. Alsof Stars wars op aarde is geland.

Bracht de nachten door helemaal aan de rand van de stad, ver weg in een buitenwijk in een soort volkstuincomplex. Zou bij ons toch niet moeten flikken. Hier geen enkel commentaar, werd vriendelijk toegezwaaid door de tuiniers. Heel wat andere omstandigheden dan de dagen ervoor. Toen stond ik op een soort hei van tijm, denk ik. Het rook in ieder geval lekker. Met dagelijks bezoek van een kudde schapen. Misschien wat eenzaam maar ik vond het er heerlijk. Prima uitvalbasis om nog wat iberisch erfgoed op de omliggende heuvels/bergen aan te doen. Overigens met wisselend succes. Hele ochtend besteed om met fiets hobbelend over kilometers lange bospaden een poblado iberico te benaderen. Kwam alleen aan de verkeerde kant uit, bij een steile rotswand. Terug dus, naar de andere kant. Kilometers omrijden, nu met de auto. Kon je er tot aan de voordeur komen. Alleen jammer kwart voor 2. Ja, dan sluit hier de boel voor enkele uren. Dat blijft maar moeilijk wennen.

De iberische kultuur, dus van ver vóór de aangewaaide feniciërs, grieken en romeinen, kende een eigen taal en schrift. Op zich niks bijzonders. Maar het gekke is, we kunnen het lezen maar weten niet wat er staat. Het wachten is op een nieuwe Champollion die de Egyptisch beeldtaal ontdeed van haar raadselen.