De lente heeft zich aangediend, ondanks alle donkere wolken vanuit het oosten. We gaan er toch maar weer op uit. Half april denk ik te vertrekken, richting Italië. Oude database met niet te missen sites helemaal geaktualiseerd. Mogelijkerwijs zitten er aan de kant van Adriatisch zee nog wat foutjes; heb ik niet nalopen omdat ik daar al jaren geleden langs ben gereden. Er lijkt zo te zien genoeg te doen voor zo’n twee en halve maand… Zelfs als ik me beperk tot alleen de driehoeken en sterren en de balletjes links laat liggen. Er kan op elk merkteken doorgeklikt worden, dan verschijnen linken naar achtergrond info en plaatjes.

Heb gemakshalve ook maar zuid Duitsland en Zwitserland in kaart gebracht. Altijd leuk voor een tussenstop onderweg. Begin in Italië met een een hernieuwde kennismaking van de Etrusken. Een volk van vóór de Romeinen, met iets Grieks in hun bloed gelet op hun schrift dat ze gebruikten. Vervolgens richting Rome. Ga een heel stuk van de Via Appia antica met de fiets verkennen. In de buurt van Napels bezoek ik voor het eerst van m’n leven Herculaneum en Pompei. Een must niewaar! Om daarna te eindigen in Paestum, met echte Griekse resten. Zuid Italië heeft niet voor niets de bijnaam Groot Griekenland.

Zoals gebruikelijk zal ik proberen onderweg wekelijks verslag te doen van mijn belevenissen. Blijf dat volgen!

De cirkel is rond, ben weer terug in Olbia. Eigenlijk op de vlucht voor slecht weer. Dat leek me in de stad beter te overleven dan ergens verloren aan het strand. Kon er met veel moeite en zonder hulp van een tractor of iets dergelijks vandaan komen. Het laatste stuk van zandpad ging redelijk steil omhoog en daar verloor ik de grip, bijna. Hopelijk zijn de opgeworpen stofwolken inmiddels neergedaald. Ben er maar vlug van door gegaan. Van de voorspellingen is niet alles uitgekomen. Pal aan de kust is het eigenlijk best goed te doen. Je moet niet achter je kijken. Daar waar de bergen beginnen. Net even doorheen moeten rijden. De toegangswegen naar Olbia stad zijn aan beide kanten afgesloten vanwege werkzaamheden. Hoe bedenk je het… Daar in de bergen hangen nog donkere wolken en regent het volop. De reis heeft net een weekje te lang geduurd.

Op kleur ben ik na 2 dagen in de zon bij Orosei. En na Nuoro was het gedaan met de pret. Niks meer op mijn lijstje om te bezichtigen. Wat me resteert is nog meer zon en zee. Geen echte ramp maar… Volgende week maandag 3 juni keer ik weer terug op het vasteland in Livorno na 8 uur varen over de baren. Vandaar snel naar huis. Want Oerol staat te gebeuren. Met mijn boot en een paar kennissen gaan we daar een week bivakkeren en natuurlijk genieten van puur cultuur. Weer wat anders dan verzuipen in een doornat tentje, zoals een paar jaar geleden. Afgelopen dagen heel veel internetverkeer gehad om de gewenste kaartjes te bemachtigen. Het is allemaal gelukt. Hulde aan Betty die het allemaal rond heeft gekregen. Van hieruit was het me waarschijnlijk nooit gelukt. Het internet is hier naadje. Ik denk dat dat aan Tele2 ligt die de Europese afspraken op z’n smalst uitvoert. Ga ik thuis zeker achter aan.

Vanuit Nuoro heb ik redelijk grote uitstappen gemaakt. De stad zelf heeft niet veel. Natuurlijk wel een nuraghe die ‘s-avonds mooie uitgelicht is. Verder veel saaie flatgebouwen. Maar dan ineens iets wat opvalt en laat zien wat de Italiaanse architectuur vermag. Rond Nuoro ben ik voornamelijk op zoek geweest naar heilige plaatsen van ruwweg 1000 BC. Ze draaien allemaal om water dat uit de rotsen opwelt.

Aan de bron in Romanzesu is een heel bad-gedeelte verbonden. Waarschijnlijk alleen in gebruik in het voorjaar als er voldoende water was. Men denkt aan een plaats om je figuurlijk te kunnen verschonen. Dus geen badhuis. In de bron zelf zijn -in alle 3 overigens- votief geschenken gevonden. Het plaatje laat stukjes pijl-en-boog zien van brons. Men riep dus ook de steun in van water(goden). Of als dank bij een geslaagde operatie te velde. Dat denk ik dan hè.

Om het af te leren tot slot nog een monster-nuraghe. Niet allemaal verschillende torentjes maar een grote klont.

De mens weet toch rare verhalen te bedenken. Zelfs als de betekenis iedereen ontgaat, blijft men eraan vasthouden. In Mamoiada doen ze daar niet moeilijk over. Ieder jaar met carnaval verkleden mannen zich en trekken lomp dansend door de straten van het dorp.

De een hult zich in een schapenvacht met op de rug een bundel koebellen. Hij is zwart gemaskerd. De ander ziet er meer uit als herder. Heeft een witte mombakkes en begeleidt de schapen naar…? Onderwijl vangt hij met een lasso jonge meiden langs de weg. Over het hoe en het waarom zijn de geleerden het niet eens. Naar ik begrepen heb, is de meest gangbare theorie dat het z’n oorsprong heeft in Griekenland. Het is ook geen typisch Sardijns fenomeen. Het komt in allerlei varianten rond de Middellandse zee voor. Maar liefst 3500 jaar geleden zou het ritueel, want zo mag je het wel noemen, verspreid zijn vanuit Mycene. Het grijpt terug op de cultus rond Dionysus. Wij kennen hem het beste als zatlap, altijd aan de wijn en in de lorren. Maar eigenlijk staat hij voor de dood (in de winter) en de wedergeboorte met de lente. Bij de feestelijkheden ging het toentertijd naar het schijnt niet zachtzinnig toe. Er moest veel bloed vloeien; maakte niet uit van beesten of mensen.

Op deze manier heeft elke dorp wel een an unique selling point. Vlak bij Mamoiada ligt Orgosolo. Bevindt zich midden in de bergen maar weet toch van heinde en ver toeristen te trekken. Met busladingen tegelijk worden ze onder aanvoering van een gids die tekst en uitleg geeft, dwars door het dorp geleid. Het viel nu gelukkig nogal mee met de drukte.

Wat Orgosolo in de aanbieding heeft zijn muurschilderingen. Niet de beruchte formaggio marcio, kaas met daarin nog levende maden… Eerlijkheidshalve, ik heb er ook niet naar gezocht. In alle dorpen en steden zie je wel eens een muurschildering, maar hier is het echt ongelooflijk. De meeste zijn heel politiek geladen en stellen een maatschappelijk onrecht aan de kaak. Of het nu vluchtelingen zijn, Palestijnen, een vermoorde Chileense president of de aanwezigheid van Amerikaanse bases op het eiland. Alles komt voorbij. De bewoners van de Via Antonio Gramsci had geen moeite een eigen onderwerp te kiezen. Leuk dat ook Frida Kahlo en Pablo Neruda een eigen plekje hebben gekregen.

In al dit geweld dreigden de nuraghes, tombae di giganti en heilige bronnen op de achtergrond te verdwijnen. Toch nog een paar weten te scoren. Zelfs voor het eerst de binnentrap in het torentje van een nuraghe kunnen beklimmen. Een gesloten hek gaf evenmin problemen. Keurig overheen te komen, met aan beide kanten een paar opstapjes.

PS Foto waar ik titel ‘kapitalisme’ aan verbond, is fout. Het handelt hier om meer autonomie voor Sardinië. Waarvan acte!

Zo me even ontdoen van de torren en andersoortig ongedierte. Was vanmorgen op weg naar zo’n intussen welbekende nuraghe. Deze droeg de prozaïsche naam Genna Maria. Helaas op maandag gesloten. Morgen in de herkansing. Dan toch nog maar een tomba di gigante?

Was ik eigenlijk niet meer van plan, genoeg geweest. Ben op terugreis en heb het wel gezien. Bij die van Nixia stond een verwijzing naar S’Ocru. En zo ben je ineens weer 30 km van huis. Gelukkig zonder aanhang. Prachtige rit, geen echt hoge bergen maar zachtglooiend.

Afgelopen week een paar dagen op een prachtig plekje gestaan, pal aan de kust met uitzicht op Sant’Antioco. De landtong verbond in vroeger tijden middels een houten brug het vasteland met het eiland. Op het oog lijkt het een hele zee-engte maar het is er heel ondiep. Je kan bijna naar de overkant lopen. Voor kitesurfers ideaal. Een wonderbaarlijk natuurverschijnsel mogen aanschouwen, een halo rond de zon. Was er speciaal naar toe gegaan om wat meer te zien van de Punische invloed op Sardinië. Viel nogal tegen. Drie eeuwen BC vochten Carthago, in nu Tunesië, en Rome om de hegemonie in het Middellandse zeegebied. Het werd uiteindelijk de Mare Nostrum. Verbazingwekkend eigenlijk omdat Hannibal in de zgn. 2de Punische oorlog met uitzondering van de stad Rome bijna heel Italië vanuit het noorden (beroemde tocht met olifanten over de Alpen) had veroverd. Ook in die tijd waren fakenieuws en trollen aan de orde van de dag. Een van de verdachtmakingen was dat de Carthagers hun kinderen offerden aan hun bizarre,van oorsprong Oosterse goden. Pas sinds heel kort is dit verhaal door wetenschappers verwezen naar het land der fabelen. Op de tofets, kinderbegraafplaatsen, is er geen spoor van te vinden. Heeft toch mooi 2 en half duizend opgeld mogen doen. Het heeft ook vele broertjes en zusjes. Blikte de Sovjet Unie ten tijde van de Koude Oorlog geen mensenvlees in…?

Zo af en toe maak ik wel eens uitstapje naar de moderne tijd. Of beter gezegd, recentere geschiedenis. Dit keer was dat de stad Carbonia. De naam zegt het al, een mijnstad. Tot in de 60er jaren zijn er kolen gedolven. Het is een helemaal ontworpen stad. Gesticht in de jaren 30 onder Mussolini. De gebouwen ogen ontzettend modern, Dat geldt totaal niet voor wat spullen uit die tijd. Blijkbaar was er hier in de oorlog ook geen rubber meer voor fietsbanden.

Via Antas ben ik terecht gekomen in Sardara. Antas mocht ik niet missen. De enige Romeinse tempel op Sardinië die als zodanig herkenbaar is. Ligt op een onwaarschijnlijke plaats midden in de bergen. Was lang voordien een mythische plaats. De bewoners van de nuraghes (900 BC) begroeven hun mensen daar al en hadden er een heiligdom. Net als de Carthagers die het linker deel bouwden.. Romeins is het voorportaal met de ronde zuilen en de trappen rechts met het altaar. De tempel is gebouwd met materiaal uit de directe omgeving. Een kleine km verderop is de steengroeve, Niet van al te beste kwaliteit zo te zien. Deed er niet zo toe, alles was toch gestuukt en bont beschilderd.

Sardara is gebouwd bovenop een nuraghe-dorp. Zowel bij een kerkje als 200 m verder bij het museum zijn resten aangetroffen. Waaronder een viertal heilige putten met daarin allerhande, aardewerken kannetjes.