Een wat onverwacht slot, toch maar even voor de volledigheid melden. Ben vanwege onaangename weersvooruitzichten in de Pyreneeën weer richting kust gereden. Daar bleek de temperatuur wel wat aangenamer maar het waaide er als een gek. Ben toen maar naar huis getogen. Het was wel weer mooi geweest. En er staan weer andere, woeste plannen op het programma. Te beginnen met m’n nieuwe motorbootje naar Oerol op Terschelling en vandaaruit binnendoor naar Parijs.

Even stilstaan bij iemand die vorige week is overleden: Wim Kayzer. Voor mij net zo’n ikoon als Wim de Bie. Kan natuurlijk me niet meer alle uitzendingen op zondagavond op de VPRO precies voor geest halen. Je bleef er in ieder geval voor thuis, dat weet ik zeker. De titels van een aantal series staan me nog bij, als Van de schoonheid en de troost, Nauwgezet en wanhopig en Beter dan God met Hans Galjaard, waarvan ik nog les kreeg als mislukte dokter in de dop. Onmiskenbaar hebben ze allemaal een enorme invloed op m’n denken en misschien wel doen gehad. Bedankt Kayzer, ga ze zeker nog een keer terugkijken.

Geloof het of niet. In ben in Montaillou aankomen. Dat ketterse dorp in de Pyreneeën dat begin 1300 door de Inquisitie onder handen werd genomen. Ik heb nooit overwogen deze eindbestemming aan me voorbij te laten gaan, net als een reeks andere. Het is hier in het zuiden van Frankrijk bar en boos. Mensen klagen steen en been. Vanmorgen was het er maar liefst een graad of 6. En dat wordt de komende dagen nog minder. Zeg meisjes en jongens van het milieu, wat is er aan de hand? Is net van hogerhand verordonneerd dat mensen geen zwembad meer in hun tuin mogen graven, overstroomt het hier aan alle kanten. Al een week lang bijna continu regen.

Terug naar die Katharen want daar gaat het me toch om. In het Musée du Catharisme is me haarfijn uitgelegd dat alles wat we weten van ze, uit de tweede hand is. En dan nog wel uit allerminst onverdachte hoek, nl. degenen die de Katharen te vuur en te zwaard bestreden hebben. Het boek ‘Montaillou een ketterdorp in de Pyreneeën’, dat al tientallen jaren ongelezen in m’n boekenkast stond, me hier bracht en ik nog steeds niet helemaal uit heb, is gebaseerd op bij toeval in het Vaticaan teruggevonden verslagen van verhoren door de Inquisitie.

Alle kasteelruïnes, die ik inmiddels aangedaan heb, leuk maar uit veel latere tijden. Waarschijnlijk was Château Saint Pierre des Clars de enige ‘echte’ nog. Samen met die muurresten in Montaillou, De door de paus uitgeroepen kruistochten begin 1200 en de Inquisitie een eeuw later hebben alle tastbare herinneringen met wortel en tak uitgewist. Dat ketterse was ook maar heel betrekkelijk. Voor een onbevangen buitenstaander zou het verschil met een katholiek niet eens te zien zijn geweest. Ze deden het zelfde en vierden dezelfde feestdagen, niet minder dan 60 per jaar. Waren net zo bijgelovig, waarbij de geest van een overleden mens zo snel als mogelijk elders onderdak moest zien te vinden. Met name in dieren. In een paard bv. zat je wel heel goed; kon ook minder… Wat afweek zat ergens diep onder motorkap verscholen. Het evangelie van Johannes. Dat namen ze in zekere zin letterlijk. Voor hen konden goed en kwaad onmogelijk in één en dezelfde god verenigd zijn. Dat moesten er toch twee zijn. Vonden de transsubstantiatie waarbij brood en wijn tijdens de mis resp. in het vlees en bloed van Christus worden omgetoverd, een afschuwelijke gedachte. Niks mis mee zou je zo zeggen. Net zoals dat ze een gruwelijke hekel hadden aan de katholieke kerk die hen de bloedtiende oplegde. Een soort belasting op vee. Of helemaal geen boodschap hadden ze aan de Franse koning die samenspande met de paus om zijn koninkrijk verder te laten expanderen. Ze zaten daar best in het zuiden met hun eigen tradities en taal, die van oudsher meer neigde naar het Catalaans aan de andere kant van de Pyreneeën. Nou dat hebben ze geweten… Van de bewoners uit Montaillou werden 25 van de 250 inwoners gehoord. Een paar gingen het gevang in. De meesten kwamen er gebrandmerkt vanaf met één of twee gele kruisen op hun jas (Waar doet dat aan denken?).

Wat ik de rest van de week bij elkaar gesprokkeld heb, is niet veel soeps. Alhoewel één uitschieter Lastours. Was de klim meer dan waard. Maar liefst 3 ruïnes op verschillende toppen bij elkaar. Medehijgers die ik voorbij stak, konden niet geloven dat ik gezegend ben met de leeftijd van 76¾ jaar. Dit met bepakking, een drone op m’n rug, helaas niet kunnen oplaten door de harde wind. Hautpoul, eigenlijk net zoiets als Montaillou, nu ik het terugzie op de foto. Klein dorpje met helemaal rechts de resten van het kasteeltje. Het ziet er zo op een afstand best fraai uit. Van dichterbij bleek het een aaneenschakeling van horeca en gîtes. In Lagarde trof ik een enorm vervallen complex aan. Van oorsprong een vechtmachine, in de loop van de eeuwen omgebouwd tot een Versailles in de provincie. Tot aan de Franse revolutie. Toen onteigend, door citoyen geplunderd en als steengroeve gebruikt om het gelijknamige dorp van de bouwen. Blijkbaar hadden ze niet als nodig.

Montaillou had nog een verrassing voor me in petto. Stond voor het eerst op een heuse camping, gerund door een Nederlands echtpaar. Dacht zo midden in de bergen geen recht plekkie te kunnen vinden. Ten onrechte, maar dat terzijde. Het leverde met wel een avondje hollandse pot op. Aardappelen met witlof en een snitzel… Soepje vooraf ijsje toe. Héél wat anders dan paella en couscous van allerhande huismerken.

Raar weer, het is op het moment best aardig, veel wind maar zonnig. De weergoden hadden totaal iets anders voorspeld. Zit nu met het probleem hoe de komende week in te schatten. In de glazen bol valt alleen regen en storm te lezen. Ga het nog maar eens een dagje aanzien, hier in Narbonne. Sta op een net aangelegde parkeerplaats bij nieuwbouw in wording. Lijkt afschuwelijk maar is wel heel praktisch vergeleken met een plekkie naast een bergpad waar ik normalerwijs de nacht doorbreng. Je staat zowaar recht, de winkel is om de hoek en je neemt geen enge beestjes mee naar binnen. De eerste teek heb ik al met een tang te lijf moeten gegaan. En nauw kriebelt het overal, zonder dat ik kan traceren waardoor. Tja, het is wat. Heel wat anders dan begin deze week, toen ik daggie strand heb genoten inclusief wat waterpret. Was wel een van de heel weinigen die zover ging.

Zo thuis of bij vrienden aan de borreltafel wordt menig maal gefilosofeerd over tochtjes door de Franse kanalen. Ik heb het van de wallenkant met veel plezier mogen aanschouwen hoe bootjes hotsenbotsend een sluisje in- en uitvaren. Ik weet hoe het echt voelt als je zelf schipper bent op zo’n onhanteerbaar motorbootje. Het is een attractie van de eerste orde, zeker als er 9 écluses achter elkaar moeten worden gepasseerd. Het betreft hier het Canal du Midi, van de Rhône onderlangs de kust en dan dwars door Frankrijk naar Toulouse om vervolgens over te gaan in het Canal de Garonne naar Bordeaux. Het kanaal is meer dan 3 eeuwen oud. Zit vol met kunstwerken als aquaducten dwars over rivieren en tunnels dwars door gebergte. Bij ons moest bij wijze van spreken de trekschuit nog uitgevonden worden. Dat totaal out of the box denken zijn de Fransen nog niet afgeleerd. Vlak naast de 9-traps raket ligt een soort rijdende sluisdeur waarmee het hoogteverschil in één keer werd overbrugd. Het is in onbruik, misschien ietsje te. Of dit kanaal nu echt zo leuk is om te bevaren, waag ik te betwijfelen. Je moet wel heel erg houden van kilometers lange rijen platanen die in slow motion aan je voorbij trekken.

Als reactie op m’n vorige verhaaltje kreeg ik te horen dat ik toch maar mooi de drone het vuile werk liet opknappen. Alsof ik vanuit mijn luie ligstoel jullie probeer lekker te maken met mooie plaatjes van kasteelruïnes. Hierbij het bewijs dat dat geenszins het geval hoeft te zijn. Zie hier de man met z’n vliegmasjien bovenop de top van de berg. Een beter keurmerk kan ik toch niet afgeven…

Hoogtepunt van de week was een bezoek aan museum Amphoralis. Ligt helemaal ergens in nowhere. De routeplanner er naar toe maakte er weer eens totaal een potje van. Bleek uiteindelijk best wel bereikbaar over begaanbare wegen zonder zandpaden, dwars door oneindige wijngaarden. Amphoralis is een grote pottenbakkerij met een tiental ovens van verschillende afmetingen en soort. Er werden van alles en nog wat gemaakt. Van dakpannen tot allerhande huisraad. Maar ook veel amforen, zoals de naam van het museum als suggereert. Het is een onderafdeling van het hypermoderne, onlangs geopende archeologisch museum Narbo Via. Geen grotere wereld van verschil is mogelijk tussen de twee. De oneindige leegheid van dit brutalistisch complex beneemt je de adem. Centraal staat er een huizenhoog IKEA-magazijnrek, vol met stukken bewerkte natuursteen. Er ontbreekt een rijdende robot met een lange nek die ze een voor een voor je ophaalt, op verzoek. Nu kan je ze tevoorschijn toveren op een tv-scherm, in alle mogelijke posities draaien in VR en een uitleg krijgen. Echt indrukwekkend en toch… Gelukkig ontbreken de vitrines met potscherven. Maar wat dan rest zijn de zgn. highlights, op zichzelf staand in grote eenzaamheid. Wat doet dat anker daar? Kijk zelf maar.

Tot slot nog een leestip van uw reizende, razende boekenrecensent: Vietnamees in Parijs van Viet Thanh Nguyen. Denk geschikt voor beperkt publiek. Leest als een thriller. Je moet de zestiger jaren bewust hebben meegemaakt, politiek en theoretisch. Een sterke maag hebben. Consumeer het gedoseerd in overzienbare brokken. In één keer lukt niet. Te veel wisecracks. Op elke pagina is het wel raak om even bij stil te staan met gegarandeerd een glimlach rond de mond.

Zit meer boekies te lezen dan dat ik erop uit ga. Daar lijkt het sterk op. Het boek Montaillou over het dagelijks leven in een piepklein, Kathaars dorpje heb ik even terzijde gelegd. De Fransman – moest z’n kleinkind een dag zien bezig te houden – die ik er over sprak op het oppidum Nages, had er in de 70er jaren over gehoord maar nooit gelezen. Vond het te micro micro. Kreeg liever het leven in wat grovere lijn uitgeschilderd. Daar had ie een punt. Je krijgt sterk het idee dat de schrijver Le Roy Ladurie – zo’n naam al – vanuit de verslagen van de inquisitie als het ware tussen die mensen is gaan wonen. Geen van 250 inwoners van het dorp wordt overgeslagen en wordt wel een keer naam en toenaam ten tonele gevoerd. Daarover later meer als ik daadwerkelijk in Montaillou ben.

Bijna dagelijks verslind ik een crimi, natuurlijk van het verantwoorde, literaire gehalte. Voor mensen die straks ook naar het wad gaan, is De hollander van Mathijs Deen een aanrader. Tante Poldi en de Siciliaanse leeuwen van Mario Giordano leest heerlijk weg. Jammer dat de schrijver zo’n rechtse rakker is. Maar niemand kan raken aan Friedrich Dürrenmatt. Voor het eerst wat van hem gelezen, 100 jaar geleden voor mijn ‘lijst’. Der Richter und sein Henker, in het Duits maar liefst. Heb er bij mondeling wat over gebazeld, net voldoende. Nu bezig met Justitia. Een waanzinnige vertelling over een verlopen advocaat die een terecht veroordeelde moordenaar uit het gevang weet te krijgen en meent dit staaltje van opportunisme weer recht te moeten zetten. Hoe het afloopt, zou het (nog) niet weten.

Toch niet helemaal stil gezeten. Allemaal vervallen kastelen wat de klok slaat. En evenzo bijgedragen aan de ondergang van de Katharen. Liggen somtijds wel op onmogelijk hoge, eenzame plekken. Bij Malavieille trok ik het niet meer en heb de drone het vuile werk laten doen en verder omhoog gestuurd.

Hoe aards kan het zijn. Aan de voet van de berg waarop het kasteel was geplant, een verlaten schuur met een nog triester infopaneel. Het was even zoeken naar de voetsporen van verre voorouders van 250 miljoen jaar geleden.

Dat de tijd niet stil staat kon ik merken in een straatje dat geblokkeerd was door enorme trailer. Een mobiele bottelarij. Ingehuurd door een wijnboer, hoeft ie zelf niet meer de kurken in de flessen te slaan.

Ben inmiddels in de Languedoc. Daar waar men met oc ja bedoelde. Dit in tegenstelling tot oïl, het latere oui, dat in het noorden gebezigd werd. Voor ik aan echte werk, de Pyreneeën, begin buig ik nog even wat zuidelijker af richting Agde vanwege een museum over onderwater archeologie. Ben voornemens daar aan het strand het er echt van te nemen.

Op een tussenstop in Bédarieux kwam ik m’n grote broer tegen. Hij trok samen op met iemand in een gewone camper. Twee mensen die huis en haard achter zich hadden gelaten. Zij naar haar zeggen weggevlucht uit Groningen vanwege alle aardbevingsellende.

Met de hunebedden gaat het nog steeds niet fantastisch. Nu was het wel heel magertjes.

P.S. Als het goed is kunnen de fotootjes worden vergroot door er even op te klikken.

Het begint het een soort ritueel te worden. Alvorens echt te vertrekken eerst een nachtje proef kamperen bij de Bernisse. Maar goed ook, was mijn toiletspullen vergeten. Alhoewel 2 weken later dan vorig jaar dit keer niet gezwommen. Zag een paar anderen al wel te water gaan maar ik vond het nog wat te koud. Blijkbaar vorig jaar wel een heel bijzonder mooi voorjaar en zomer mee mogen maken. Volgende dag dus nog even langs huis gegaan en definitief zuidwaarts getogen. Overnacht in Belgisch Luxemburg bij de opgraving Mageroy, een romeinse villa/boerderij. Ook al zo geijkt, maar dan op de terugreis. Heb voor mij doen heel rustig aan gedaan. Pas 3 dagen later in Arles. Een beetje weemoed overviel me. Heb bv bewust Les Beaux links laten liggen. Te veel herinneringen. Aan Justus die niet wist hoe snel hij weer van de ommuring naar beneden moest komen. Of aan Tony; samen met Mieneke en Hanny aten we daar zeer exclusief op een terras uitkijkend over de Provence. We namen het goedkoopste, kwarteltjes geloof ik.

De binnenstad van Arles wordt gedomineerd door een groot romeins amfitheater à la het Colosseum in Rome. Wonderlijk dat dat daar de tand de tijds heeft weten te overleven.

Eigenlijke reden om deze kant uit te gaan, waren de resten van een serie watermolens uit dezelfde tijd. Voorzagen een kwart van de bevolking van 50.000 inwoners op industriële wijze van bakproducten. Was ter plekke niet veel meer van de zien. Beter bewaard zijn de 2 parallel lopende aquaducten. Een voor de molens en de ander ter bevoorrading van de stad. In het archeologisch museum trof ik een maquette van het watermolen-complex.

Wat daar overigens de show stal was een fantastisch geconserveerd Rhône-schip. Ook uit de romeinse tijd. In Nederland hebben we d’r op lijkende aken gevonden bij de bouw van de wijk Leidsche Rijn. Tegenwoordig samen met een nagebouwd legerkamp te bewonderen in museum Hoge woerd in Meern.

Afgelopen paar dagen heerlijk rondgefietst. Sta met de caravan ergens op een grasveldje dat net overschoot tussen allemaal wijngaarden.

In het nogal vlakke land steken her en der wat heuvels boven het maaiveld uit. Allemaal bewoond geweest sinds lang vervlogen tijden. We praten dan over honderden jaren BC. Ze allemaal inmiddels beklommen, met wisselend resultaat. Variërend van wat verloren muurtjes tot een ware vestingstad. Zie hier vanuit de lucht gefotografeerd met onvolprezen drone: oppidum de Nages.

Zo rondreizend à la campagne valt weinig te merken van de sociale onrust in Frankrijk. Eerder het tegendeel. Het enige blijk protest trof ik aan bij het bruggetje van Van Gogh in Arles. Krijg stellig de indruk dat voor de meeste Fransen het democratisch experiment hier z’n hoogtepunt lijkt te hebben bereikt. Wat zou de mens nog meer te wensen hebben naast een eigen (ommuurd) huis, de auto, een hypermarché en een ronddolende lege OV-bus? Dat is het privé zwembad(je)! Geef Macron een goeie kans de woelingen te overleven, immers de benzineprijzen zijn ook hier aan het dalen. Ik doe er evenzeer m’n voordeel mee met een gemiddeld verbruik aan diesel van één op zeven.

Tot slot nog een onvermijdelijk hunebed. D’r waren d’r vele in de omgeving. Alleen volstrekt onbereikbaar op met hekken en prikkeldraad afgeschermde privé-terreinen. Kon er maar eentje vinden: het langgraf van Castelet. Echt niks mis mee!

Na Pasen er maar weer eens op uit. Niet zo ver van huis, de Languedoc in zuid Frankrijk.. En met een heel nieuw thema: De Katharen. Op een of andere manier lukt het me maar niet een beetje praktische kaartjes te maken. Je kunt er op in- en uitzoomen mbv. het wieltje op de muis (Apple-gebruikers doen wat anders maar dat weet ik niet), Door op een speld rechts te klikken verschijnt een toelichting, waaronder een link in het blauw. Of alle info helemaal actueel is, kan ik niet garanderen. Sites verdwijnen net zo makkelijk van het toneel als ze het levenslicht zien…