Het lijkt wel of de dagelijkse Turkse mens nooit rust heeft, de hele week van vroeg tot laat met iets bezig is. Alleen het komt nooit af, het is al weer verloren gegaan voordat het af is. Tegelijk overal serene rust. Vrouwen in een kring, bij elkaar wat te kletsen, families dicht opeen op hun erf zittende op de grond. Kennis mogen maken met wat gastvrijheid kan inhouden. Na een uitgebreid praatje met een Rotterdammer uit noord, die op familiebezoek was, kreeg ik wat later zomaar net geplukte amandelen aangeboden. Moet je met huid en haar eten. Niet lekker en niet vies.

Of onlangs een zak met sinaasappelen, tomaten, komkommers en pepers. Aangeboden door een jong stel dat zat te eten in een schaduwrijke bossage. Waarom, weet ik niet, we verstonden elkaar niet, teşekkür ederim, heel hartelijk bedankt.

Vanmorgen al vroeg een aantal vissers op het strand. Druk delibererend, tij wind wel gunstig? Het is ineens weer een stralende dag, was een een tijdje wat minder. Een paar visser vertrekken naar elders. Twee blijven. Ik zie ze al een paar dagen samen optrekken, stallen hun scooters in de schaduw van mijn caravan. Na 3 uur houden ze het voor gezien. De een zegt 2 vissen gevangen, zo groot. De ander meent 3. Vissen doen ze met een soort sleepnetten. Mannetje aan de kant geeft net, zijn maat trekt het de zee in, tot zo’n 30 meter en begint dan in een boog terug te lopen, ploegend door het water. Langzaam sluit het net. Om de vis bij de les te houden wordt met een stok stevig op het water geslagen…

Ben teruggekeerd op de plek waar ik 11 jaar geleden ook heb gestaan, vanwaaruit ik met het ‘bevrijde’ trekpaard, los van de caravan, druk in de rondte heb gereden. Naar Xanthos, zag er nu een beetje verwaarloosd uit, naar Letoon, nog steeds half ander water, naar een aquaduct en Pydna, een soort burcht. De kilometers lange, rechte weg, dwars door een soort moerasland is opnieuw aangelegd. Kon zowaar aan het strand heerlijk parkeren, zonder bang te zijn in het zand te verzinken. De al jaren leegstaande strandtent is opgeruimd. Jammer, want de watervoorziening deed het nog. Maar geen nood, aan het eind van de doodlopende weg, een paar 100 meter verderop, is nog een kraan, zomaar uit het niets. Nut en noodzaak van de nieuwe weg laat zich raden, leidt nergens heen. Overzomeren ging vroeger even goed. Het seizoen komt eraan, zag vrachtwagentjes platforms aandragen. In de natuur zit men niet graag op de kale grond. Slangen? Of ter bescherming tegen andersoortige bijtende beestjes. Bij mij jeukt het al overal. Maar ik lig dan gewoon plat op het zand. Niet te lang, dokter thuis meent verdachte plekjes te hebben waargenomen.

19 mei was het een nationale feestdag. Op die dag is in 1919 Atatürk, de stichter van het moderne Turkije, ergens aan de Zwarte zee geland en begonnen met de herovering van Anatolië, de meer oostelijke helft van het land, dat bezet was door Engelsen en Fransen. In 1915 had hij als officier van het Ottomaanse leger al naam gemaakt bij de vernietiging van de Engelse vloot onder leiding van de toenmalige minister van oorlog Churchill, die wel even dacht via de Dardanellen Istanboel te zullen veroveren. Op straat was er niets van de merken, wat gekleurde vlaggetjes. Schijnt ook meer een jeugdgebeuren te zijn, met sport en spel.

Wat stond er verder van de week nog op het programma? Minder dan vorige week. Even wat gas teruggenomen. Zelfs een dagje zomaar ergens op een fraai plekkie in de bergen gestopt en gebleven. Dit ondanks of misschien juist daardoor, het matige weer. Een paar keer zelfs ‘s-avonds de kachel aan gehad.

Raar maar waar, opgravingen blijven verrassend! Ik neem je mee naar Aphrodisias. Een stad als alle andere Grieks-Romeinse steden van voor en na het begin van de jaartelling. Een tempel, een klein of groot theater, een agora en wat patriciërswoningen. Maar nog nooit een soort tempelgebeuren, enorm van omvang, in opdracht van een puissant rijk iemand genaamd Sebasteion, opdragen aan keizer Tiberius die zijn welvarendheid waarschijnlijk heeft mogelijk gemaakt. Het is deels herbouwd. De originele beeldhouwwerken waren helaas niet te bewonderen, museum voor maanden gesloten. Even verderop een vijver van 170 bij 25 meter, vormde het middelpunt van de bijna niet meer zichtbare agora, zeg maar koopgoot. Dan de poort bestaande uit 4 zogenaamde tetrapylonen, Gaf toegang vanaf de straat naar het tempelcomplex van Aphrodite. Eigenlijk zou de hele stad als het ware herbouwd kunnen worden, zo te zien lagen alle onderdelen er nog. Tot slot het stadion, dit keer zo goed als intact, niet als steengroeve leeggeplunderd. Zitplaatsen kon je reserveren, of als beroepsgroep maar ook als particulier. Zoals vroeger bij ons voorin in de kerk met het gewone volk daarachter.

Er voor het eerst buiten de deur gegeten, menemen, eigenlijk een ontbijtgerecht.

Dat vroeger tijden niet regelvrij waren, gaf ik al aan wat betreft het waterbeheer. Hier blijkt dat prijsbeheersing van goederen de normaalste zaak van de wereld was, in steen gehouwen op tientallen plaquettes.

Kibyra sprong eruit vanwege een plaatje van een ronde fontein, een tholos nyphaeum. Kon een bruidsgezelschap de goeie kant opsturen om zich daar op de gevoelige plaat te laten vereeuwigen, nou ja. Het prachtige mozaïek met de kop van Medusa in het odeon mag evenmin onvermeld blijven.

En dan als klapstuk Patara, vlakbij waar ik nu aan het strand sta. Was er al eens geweest, ben er nu alleen naar toe gegaan vanwege de herbouwde vuurtoren. De fotoos spreken voor zich; die van toen en het eindresultaat dat er mag zijn.

Volstrekt misplaatst voor mijn gevoel, werd ook verder niet toegelicht, midden op de opgraving het langzaam aan het vergane, papyrus-rieten schip Ra II van Thor Heyerdahl waarmee hij in 1970 de Atlantische oceaan overstak. Hij wilde bewijzen dat de Egyptenaren de eigenlijke bouwers van de piramides in midden- en zuid-Amerika waren. Net zo’n luchtspiegeling als in 1947 met de Kon-Tiki vanuit zuid-Amerika naar de Polynesische eilanden in de Pacific.