Ik houd het kort vandaag. Zal jullie niet vermoeien met hoe warm het hier is, 35,9º in de schaduw met een beetje wind. Ik weet dat jullie het ook moeilijk hebben (gehad). Gedeelde smart, zullen we maar zeggen. Ben echt een maand te laat vertrokken! Dit had niet gemoeten! Sta op het moment op een soort camping. Om me heen een paar andere caravanners, allemaal Turks. Achter me twee wat oudere stellen, hadden gisteravond, toen ik arriveerde, een 3de op bezoek. Zaten met elkaar traditionals te zingen. Een sloeg de trom en een ander bespeelde melancholisch de saz. Was dringend toe aan wat comfort. Onbeperkt water om schoon schip te maken. En een wc om mijn fecaliën-doos te kunnen legen. Het ene blijkt makkelijker gedaan dan het andere…

Ja, een toen was ik maandag ineens bij Göblekitepe, de eigenlijke aanleiding tot deze helletocht. Een heuvel, ligt midden in een zo op het eerste oog verdorde omgeving, woestijnachtig. Maar er wordt toch graan verbouwd, zit midden in de oogsttijd. Tot laat op de avond hoor je het gierende geluid van actief grazende harvest combiners. Hier in deze streek is onze westerse beschaving op gang gekomen, meer dan 11.000 jaar geleden. Je kan het niet meer voorstellen, maar het ligt aan de rand van de zogenaamde vruchtbare graankom die zich vanuit Irak uitstrekt langs de Syrische noordgrens naar de Middellandse zee. Weet niet of er in China of daaromtrent ook zulke vondsten zijn gedaan. Moet eigenlijk wel. Göblekitepe staat voor de mens die zich op een vaste plaats gaat vestigen en niet meer hoeft rond te trekken om te overleven. Voor de mens die plant en dier naar haar hand weet te zetten. En blijkbaar de tijd en inspiratie heeft om onbegrijpelijke bouwwerken te realiseren. Want dat is het zeker. Eigenlijk kan niemand er wat zinnigs over zeggen. Zelfs banale vragen als zaten er daken op, blijven onbeantwoord. Aan te nemen valt dat alles een kleurtje had, op het wilde varkentje zijn verfresten gevonden. Op de toelichtingsbordjes is dan ook sprake van Building A t/m D. Zag buiten de omgang voor bezoekers nog een exemplaar E. Waarschijnlijk komen er nog meer te voorschijn als de heuvel verder wordt afgegraven, schat ik zo in. Net als in Karahantepe, een zusje van Göblekitepe. Storend was dat onze verre voorouders ook hier weer worden neergezet als woestelingen, ongewassen met een wilde haardos. Lijkt me totaal in tegenspraak met wat er uit hun handen is gekomen.

Heb nog geprobeerd een derde locatie, Sefer tepe, te bezoeken. Zat stevig op slot. Moest het doen met wat toevalligheden onderweg er naar toe. Zoals Romeinse resten waar gewoon nog mensen in wonen. Omgeven door een heuse necropool waarvan de graven als schuurtjes worden gebruikt. Een paar kilometer verderop de ruïne van een kasteel. Had nog een naam ook, Çemdin kale. 12 eeuwen in gebruik geweest vanaf het begin van de jaartelling. Nacht doorgebracht op een heerlijke plaat beton, een niet meer in gebruik zijnde olieboorput. Je staat gelijk recht en veel minder gespuis in de nacht. De streek is soort klein Texas. Begreep al niet dat in Adıyaman een rotonde gesierd was met een jaknikker. Was er vanwege een museumbezoek. Ging opnieuw niet door omdat het gesloten was. Alles stond opgeslagen in de kelder. Wel gesproken en thee gedronken met de directeur. Gebouw en inventaris bleek in ongerede te zijn geraakt door de aardbeving van 2023.

Wist niet dat die zo ver van het epicentrum naar het noorden ook nog slachtoffers had gemaakt. Hij sprak van officieel 10.000 doden in de stad. Dacht zelf aan het dubbele. Had op weg naar het museum een beeld gezien dat aan de ramp herinnerde. Maar er verder niet echt bij stil gestaan. Na dat gesprek zag ik ineens overal de lege plekken. De leegstaande panden tussen die die het geweld wel doorstonden. Zag een huis neergehaald worden terwijl een waterkanon de vrijkomende stof in bedwang hield. En verder overal nieuwbouw, veelal flats. Weet niet wanneer deze moskee is gebouwd. Heb er plaatje van gemaakt omdat die zo heel anders is dan wat hier gebruikelijk is. Mooi kan blijkbaar ook.

Vlakbij Adıyaman ligt Perrhe. Van de antieke stad rest weinig of niets, ligt verscholen onder een buitenwijk van Adıyaman. Behalve dan een gigantische dodenstad. Volgens mij is het aanvankelijk een steengroeve geweest, voor de bouw van de stad. Tussen al die dooien werd overigens ook nog gewoon gewerkt. Zoals blijkt uit bakken waar met de voet druiven werden fijngestampt.

Mijn laatste uitstapje van de week was naar Nimrod, Nemrut. Ligt eenzaam bovenop een 2 kilometer hoge berg. Het is een 50 meter hoge grafheuvel van rots splinters. Met rondom aan de voet 3 terrassen. Die aan de oost- en westzijde zijn in wezen identiek. Ze bestaan uit zittende beelden op een rijtje. In hoofdzaak Griekse goden. De bescheidenheid siert de oprichter van dit fraais, Antiochus I, dat hij niet in het midden heeft plaatsgenomen maar ruimte heeft gelaten aan de oppergod Zeus, hij zit links van hem. Ze ogen wat vreemd omdat Antiochus nogal gecharmeerd was van zijn onduidelijk Perzisch verleden, hij beweerde af te stammen van Darius en Xerxes. In werkelijkheid was hij ‘koning’ van het ministaatje Commagene dat onderdeel uitmaakte van het Romeinse rijk. Dus feitelijk had ie helemaal niks in de melk te brokkelen. Het noordelijke terras is minder imposant. Het bestaat uit rotsplaten met afbeeldingen waarop de vazal de hand schudt van al die goden.

Zijn zoon heeft geprobeerd hetzelfde kunststukje uit te halen. Ook een forse tumulus, dit keer van grind. Minder hoog gelegen. Waarschijnlijk is het de rustplaats van zijn oma en twee andere vrouwelijke familieleden

De weg die beide grafheuvels met elkaar verbond kruist de rivier Çayı. Overspannen door een Romeinse brug ter ere van ene keizer Septimius Severus. Ondanks uitdrukkelijk verbod net als iedereen een verkoelend bad genomen in de rivier. Bah, vies riekend water…